راز سبز ماندن کیش

روایت چرخه‌ای که پساب را به حیات ۶۷۰ هکتار فضای سبز جزیره بازمی‌گرداند

۱۵ مهر ۱۴۰۵الهام صحرائیان00

پشت پرده سبزی کیش؛ هر روز ۲۳ میلیون لیتر آب۶۷۰ هکتار فضای سبز، ۴۰۰ کیلومتر شبکه فاضلاب و میلیون‌ها لیتر آبی که هر روز باید به چرخه زندگی جزیره برگرددکیش را از خیلی چیزها می‌توان شناخت؛ از دریا، نخل‌ها، خیابان‌های منظم و البته فضای سبزی که یکی از عناصر اصلی چهره شهری آن است. حالا یک عدد تازه بار دیگر وسعت این سبزی را به صدر اخبار خدمات شهری آورده است: ۶۷۰ هکتار فضای سبز تحت مدیریت شهری؛ یعنی حدود ۶ میلیون و ۷۰۰ هزار مترمربع پوشش گیاهی که نگهداری آن، در یک جزیره گرم و کم‌آب، فقط به باغبان و سیستم آبیاری خلاصه نمی‌شود.اما پشت این عدد بزرگ، عدد بزرگ‌تری پنهان است؛ عددی که شاید کمتر دیده شود، اما بدون آن بخش مهمی از این چهره سبز اصلاً امکان ادامه حیات ندارد: آب.بر اساس اظهارات اخیر مدیرعامل شرکت عمران، آب و خدمات کیش، نیاز روزانه فضای سبز جزیره در فصل گرم حدود ۲۲ هزار مترمکعب اعلام شده و در اظهارات مردادماه نیز این نیاز حدود ۲۳ هزار مترمکعب در روز عنوان شده بود؛ یعنی چیزی در حدود ۲۲ تا ۲۳ میلیون لیتر آب در شبانه‌روز. به بیان دیگر، پشت سبزی کیش، هر روز یک عملیات بزرگ برای رساندن آب به این پوشش گیاهی در جریان است.این همه آب از کجا می‌آید؟ بخش بزرگی از پاسخ، «پساب» استدر جزیره‌ای که آب شیرین یک منبع حیاتی و محدود به شمار می‌رود، تأمین چنین حجمی تنها با تکیه بر منابع متعارف، داستان را بسیار پرهزینه‌تر می‌کرد. راه‌حل کیش، در بخش قابل توجهی از این چرخه، از جایی می‌آید که معمولاً کسی آن را با «فضای سبز» مرتبط نمی‌داند: فاضلاب.بر اساس گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴، فضای سبز کیش در مجموع حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار مترمکعب آب نیاز داشته که حدود ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب آن از محل فاضلاب و پساب تأمین شده است؛ یعنی تقریباً ۸۶.۵ درصد از کل نیاز سالانه. به زبان ساده‌تر، از هر ۱۰۰ واحد آبی که در طول سال برای فضای سبز مورد نیاز بوده، حدود ۸۷ واحد از چرخه فاضلاب به فضای سبز برگشته است.این عدد فقط یک آمار محیط‌زیستی نیست؛ روایت یک چرخه آب شهری است. آبی که وارد خانه‌ها، هتل‌ها و مراکز مختلف جزیره می‌شود، پس از مصرف وارد شبکه فاضلاب می‌شود، تصفیه می‌شود و بخشی از آن دوباره در اختیار فضای سبز قرار می‌گیرد. در واقع، بخشی از سبزی‌ای که مسافر هنگام عبور از بلوارهای کیش می‌بیند، ادامه همان آبی است که چند مرحله پیش‌تر در جای دیگری از شهر مصرف شده است.پشت هر متر فضای سبز، صدها کیلومتر لوله و یک شبکه بزرگ فاضلاب قرار داردعدلی ؛ مدیرعامل شرکت عمران، آب و خدمات کیش از وجود حدود ۴۰۰ کیلومتر شبکه فاضلاب در جزیره خبر داده و در عین حال گفته است بخشی از این شبکه قدیمی است و نیاز به نگهداشت و تعویض دارد. بنابراین پشت ۶۷۰ هکتار فضای سبز، تنها شبکه آبیاری قرار ندارد؛ یک زنجیره کامل از جمع‌آوری فاضلاب، انتقال، تصفیه و رساندن پساب به شبکه مصرف نیز باید به شکل مستمر کار کند.به همین دلیل، وقتی از فضای سبز کیش حرف می‌زنیم، در واقع درباره یک سیستم چندلایه صحبت می‌کنیم؛ سیستمی که در ظاهر با یک درخت یا یک نخل دیده می‌شود، اما در زیر سطح شهر، صدها کیلومتر زیرساخت پشت آن قرار دارد.فاضلاب در کیش پایان راه نیست؛ بعد از تصفیه، دوباره به فضای سبز برمی‌گردددر بسیاری از شهرها، فاضلاب در نگاه نخست چیزی است که باید از محیط زندگی دور شود؛ اما در کیش، پس از تصفیه، همین جریان می‌تواند به یکی از منابع مورد استفاده برای حفظ فضای سبز تبدیل شود. این یعنی یک ماده مصرف‌شده، به جای اینکه پایان مسیر آب باشد، دوباره وارد چرخه می‌شود.البته این چرخه به معنای بی‌نیازی از منابع دیگر نیست. اظهارات رسمی نشان می‌دهد نیاز فضای سبز در فصل گرم، بیشتر از منابع در دسترس بوده و مدیریت مصرف آب برای حفظ فضای سبز در دستور کار قرار گرفته است. در دوره جنگ نیز به گفته مدیرعامل شرکت عمران، آب و خدمات کیش، میزان پساب تولیدشده تا حدود ۷ هزار مترمکعب در روز کاهش یافت؛ وضعیتی که فاصله قابل توجهی با نیاز ۲۲ تا ۲۳ هزار مترمکعبی فضای سبز داشت. او گفته است با بهبود شرایط و افزایش فعالیت هتل‌ها، وضعیت تأمین پساب نیز بهتر شده است.این اتفاق یک نکته مهم را آشکار می‌کند: پساب در کیش فقط یک محصول جانبی نیست؛ بخشی از زیرساخت پایداری فضای سبز جزیره است.۲۳ میلیون لیتر آب در روز؛ عددی که اندازه واقعی عملیات سبز نگه داشتن کیش را نشان می‌دهد۶۷۰ هکتار، در نگاه اول فقط یک مساحت است. اما وقتی بدانیم همین سطح در ماه‌های گرم به حدود ۲۲ تا ۲۳ هزار مترمکعب آب در روز نیاز دارد، تصویر کاملاً متفاوت می‌شود.

میانگین نیاز سالانه اعلام‌شده در سال ۱۴۰۴، با توجه به ۵.۲ میلیون مترمکعب مصرف سالانه، حدود ۱۴.۲ هزار مترمکعب در روز بوده است؛ بنابراین رقم ۲۲ تا ۲۳ هزار مترمکعب را نباید مصرف ثابت همه روزهای سال دانست، بلکه باید آن را اندازه نیاز دوره‌های گرم و پرمصرف تلقی کرد. این تفاوت فصلی، نشان می‌دهد که نگهداشت فضای سبز کیش فقط به «داشتن آب» وابسته نیست؛ نحوه مدیریت آب در فصل‌های مختلف نیز بخشی از ماجراست. و اینجا، ۶۷۰ هکتار فضای سبز دیگر یک عدد ساده در گزارش عملکرد نیست؛ تبدیل می‌شود به یک عملیات روزانه گسترده که از شبکه فاضلاب شروع می‌شود و در ریشه یک درخت یا سایه یک نخل پایان می‌گیرد.آنچه در خیابان می‌بینیم، فقط نتیجه نهایی یک چرخه بزرگ آب استوقتی در یک بلوار کیش از کنار ردیف نخل‌ها عبور می‌کنیم، وقتی در پارکی قدم می‌زنیم یا زمانی که فضای سبز یک محله قاب تصویرمان را پر می‌کند، معمولاً فقط نتیجه نهایی را می‌بینیم. آنچه دیده نمی‌شود، اما شاید مهم‌تر باشد، مسیری است که آب طی کرده تا این تصویر شکل بگیرد.یک طرف این چرخه، مصرف آب و تولید فاضلاب قرار دارد؛ طرف دیگر، تصفیه و بازگشت بخشی از آن به فضای سبز. میان این دو، صدها کیلومتر شبکه فاضلاب، تأسیسات تصفیه، تجهیزات انتقال و شبکه آبیاری قرار گرفته است. کیش در سال ۱۴۰۴ توانسته بخش عمده آب مورد نیاز فضای سبز خود را از همین مسیر تأمین کند؛ اتفاقی که در یک جزیره گرم و کم‌بارش، اهمیت آن را دوچندان می‌کند. شاید به همین دلیل، برای سنجش «سبز بودن» کیش فقط نباید به تعداد هکتارها نگاه کرد.پشت هر عدد، یک منبع آب وجود دارد؛ پشت آن منبع، یک شبکه؛ و پشت آن شبکه، مدیریتی که باید این چرخه را بدون وقفه زنده نگه دارد.کیش امروز ۶۷۰ هکتار فضای سبز را نگه می‌دارد؛ اما راز دوام این سبزی، فقط در خاک و درخت نیست. بخشی از این راز در آبِ مصرف‌شده‌ای است که یک بار دیگر به جزیره بازمی‌گردد. و شاید تصویر واقعی «کیش سبز» دقیقاً همین باشد: این، پشت پرده‌ای است که کمتر دیده می‌شود؛ اما هر روز میلیون‌ها لیتر از آن در کیش جریان دارد.

به نگارش:امیررضا غربالی،مدیرمسئول روزنامه اخبار کیش

منبع: https://akhbarkish.com/%d8%b1%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d8%a8%d8%b2-%d9%85%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86-%da%a9%db%8c%d8%b4/