ناطق آزاد در مسیر بازگشت به رونق؛ تاب‌آوری کسب‌وکارها در سایه نااطمینانی

به نظر من، در حال حاضر خیلی نمی‌توان تصمیمات زیادی گرفت یا تأثیرات خاصی بر شرایط موجود گذاشت، زیرا تا زمانی که در منطقه این حالت ناامنی و درگیری‌هایی که وجود دارد ادامه داشته باشد، قاعدتاً نمی‌توان انتظار داشت که رونق اقتصادی در مناطقی مانند کیش ایجاد شود. با این حال، درباره اینکه چه اقداماتی می‌توان برای جلوگیری از بدتر شدن وضعیت انجام داد، باید گفت تمام دستورالعمل‌ها و راه‌حل‌هایی که به طور کلی در حوزه اقتصاد و برای افزایش تاب‌آوری کسب‌وکارها در چنین شرایطی ارائه شده، در دسترس است. اتاق بازرگانی نیز به‌طور جدی روی این موضوع کار کرده است.

به نظر من، کسب‌وکارها باید تا جایی که می‌توانند خود را با شرایط فعلی منطبق کنند و اصولی را که باید در چنین شرایطی رعایت شود، مورد توجه قرار دهند تا بتوانند صرفاً تاب‌آوری خود را حفظ کنند و این وضعیت سپری شود. فکر نمی‌کنم در حال حاضر راه‌حل مشخصی برای ایجاد رونق بیشتر در دسترس باشد و یا حداقل اگر راه‌حلی وجود داشته باشد، تأثیر آن چندان قابل توجه نخواهد بود.

بازگشت به شرایط سابق در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست
در شرایط فعلی، برنامه مشخصی که بتواند وضعیت را تا حدودی به شرایط سابق بازگرداند، وجود ندارد و قطعاً فعلاً نمی‌توان به شرایط سابق بازگشت. باید توجه داشت که حتی اگر از مشکلات فیزیکی ناشی از شرایط اخیر عبور کنیم، باز هم مشکلات دیگری وجود دارد؛ از مشکلات مربوط به پروازها و رفت‌وآمدها گرفته تا صادرات. ناامنی ایجادشده نیز به خودی خود باعث می‌شود سرمایه‌گذاری کاهش پیدا کند، تعداد گردشگران کمتر شود و کسب‌وکارهایی که حتی پیش از این فعالیت می‌کردند، انگیزه خود را از دست بدهند و فعالیت کمتری داشته باشند.

بنابراین، متأسفانه فکر می‌کنم در شرایط فعلی نمی‌توان نسخه خاص یا نسخه جادویی برای اقتصاد منطقه ارائه کرد. تا زمانی که این شرایط سیاسی پابرجا باشد، امکان ارائه چنین نسخه‌ای وجود ندارد. با این حال، حتماً باید کسب‌وکارها به سمت نسخه‌هایی بروند که برای درمان موقت شرایط موجود وجود دارد و برای افزایش تاب‌آوری خود تلاش کنند.

کسب‌وکارها باید برای تاب‌آوری برنامه‌ریزی کنند
این درمان موقت، موضوع گسترده‌ای است و واقعاً نمی‌‌توان با یک گفت‌وگو تمام ابعاد آن را توضیح داد. اما مسلماً کسب‌وکارها باید تلاش کنند ضمن اینکه نیروهای کلیدی خود را حفظ می‌کنند، در صورت نیاز تا حد امکان از ابزارهای فناوری روز، مانند هوش مصنوعی، در کسب‌وکار خود استفاده کنند. همچنین نباید در شرایط فعلی سرمایه‌‌گذاری‌های بزرگ انجام دهند و اگر چنین سرمایه‌گذاری‌هایی را انجام داده‌اند، باید در ادامه درباره آنها تجدیدنظر کنند.

کسب‌وکارها نباید برنامه‌های جدیدی را برای فعالیت خود شروع کنند و باید بیشتر بر همان برنامه‌های قبلی تمرکز داشته باشند. البته موارد بسیار زیادی در این زمینه وجود دارد و می‌توان برای آگاهی بیشتر به سایت اتاق بازرگانی تهران مراجعه کرد که در این مورد بسیار کار کرده و هم مقاله‌های متعددی دارد و هم دستورالعمل‌هایی در این زمینه منتشر کرده است.

نااطمینانی و ناامنی، مهم‌ترین موانع فعالیت اقتصادی
در حال حاضر یکی از مشکلات اصلی که با آن مواجه هستیم، بحث نااطمینانی و ناامنی ایجادشده است. تا زمانی که این شرایط رفع و برطرف نشود، امکان اینکه اقتصاد منطقه بخواهد به روال سابق بازگردد یا حتی حرکت جدیدی را آغاز کند، بسیار پرریسک خواهد بود و در برخی موارد حتی امکان‌پذیر نیست.

مشکل اول، البته همان مسئله بحران است؛ یعنی همان وضعیت فعلی که به هر حال وجود دارد. منطقه، منطقه امنی برای فعالیت اقتصادی نیست. بحث تحریم نیز وجود دارد و درگیری هم در شرایط فعلی ادامه دارد. در شرایط کنونی، شرکت‌های هواپیمایی و پروازهای ما نیز به دلیل مسائل مربوط به تحریم و سایر مشکلات با چالش مواجه هستند. بنابراین، این موضوع نخستین مشکل و در واقع مشکل واقعی و فیزیکی است.

مشکل دوم، نااطمینانی است. شرایط اقتصادی اصلاً شرایطی نیست که فردی بخواهد در آن ک

مجموع این عوامل باعث می‌شود تصمیم‌گیری افراد تحت تأثیر قرار گیرد و فعالان اقتصادی نتوانند با اطمینان نسبت به آینده کسب‌وکار خود تصمیم‌گیری کنند. در چنین شرایطی، مسئله اصلی برای کسب‌وکارهای فعال در مناطق آزاد و مناطق ویژه اقتصادی، عبور از وضعیت موجود و حفظ ظرفیت‌های فعلی است؛ زیرا تا زمانی که ناامنی، درگیری، تحریم، بی‌ثباتی اقتصادی و نااطمینانی نسبت به آینده ادامه داشته باشد، انتظار بازگشت سریع رونق اقتصادی یا شکل‌گیری سرمایه‌گذاری‌های جدید، با ریسک بالایی همراه خواهد بود.