چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵
رسانه‌ای برای روایت سریع، دقیق و شفاف خبرها
فرهنگی کد خبر 53789
اخبار کیش؛

آینده کیش در گرو پرورش نسل کتاب‌خوان

آینده این جزیره در ذهن کودکانی ساخته می‌شود که امروز کتاب به دست می‌گیرند. در هفته کتاب، پرسش اصلی این است: سهم مطالعه در زندگی خانواده‌های کیش چقدر است؟

۲۷ آبان ۱۴۰۵الهام صحرائیان00
آینده کیش در گرو پرورش نسل کتاب‌خوان
کیش را معمولاً با دریا، گردشگری، مراکز خرید و جنب‌وجوش زندگی جزیره‌ای می‌شناسند؛ اما سیمای یک شهر را فقط ساختمان‌ها، خیابان‌ها و جاذبه‌های آن شکل نمی‌دهند. آنچه در خانه‌ها، مدرسه‌ها و ذهن نسل جوان می‌گذرد نیز بخشی از هویت هر شهر را می‌سازد. در این میان، کتاب جایگاهی دارد که نمی‌توان آن را با هیچ ابزار سرگرمی یا منبع اطلاعاتی دیگری به‌سادگی جایگزین کرد.
امروز که تلفن‌های هوشمند بخش بزرگی از اوقات فراغت مردم را به خود اختصاص داده‌اند و دسترسی به انواع محتوا تنها با چند لمس امکان‌پذیر شده است، بیش از هر زمان دیگری باید درباره عادت مطالعه در خانواده‌های کیش تأمل کرد. آیا کتاب هنوز جایی در برنامه روزانه ما دارد؟ کودکان و نوجوانان جزیره چقدر با خواندن کتاب مأنوس هستند؟ آیا برای پرورش نسلی اهل مطالعه، به اندازه آموزش‌های تحصیلی و مهارت‌های دیگر وقت می‌گذاریم؟
سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران از ۲۳ تا ۳۰ آبان با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» برگزار می‌شود؛ مناسبتی که می‌تواند فرصتی برای بازنگری در جایگاه مطالعه و سهم آن در زندگی مردم جزیره فراهم کند.
عادت مطالعه از خانه آغاز می‌شود
اگر قرار باشد برای فردای فرهنگی کیش سرمایه‌گذاری مؤثری انجام شود، یکی از مهم‌ترین نقطه‌های آغاز، آشنا کردن کودکان با کتاب از سال‌های نخست زندگی است. علاقه به خواندن معمولاً با توصیه و اجبار شکل نمی‌گیرد؛ کودک باید کتاب را در محیط زندگی خود ببیند، صدای قصه را بشنود، درباره داستان‌ها سؤال کند و از کشف دنیای تازه لذت ببرد.
وقتی پدر و مادر برای فرزندشان کتاب می‌خوانند، علاوه بر انتقال واژه‌ها و مفاهیم، تجربه‌ای مشترک می‌سازند که می‌تواند زمینه علاقه‌مندی او به مطالعه در سال‌های بعد را فراهم کند. پژوهش‌های حوزه رشد کودک نیز تأثیر مثبت کتاب‌خوانی مشترک والدین و فرزندان را بر رشد زبان، گسترش دایره واژگان و مهارت‌های ارتباطی تأیید می‌کنند.
این موضوع در دوران نوجوانی اهمیت دیگری پیدا می‌کند. نوجوان در این سن به دنبال شناخت خود، یافتن پاسخ پرسش‌هایش و درک اتفاقات پیرامون است. کتاب‌های داستانی، تاریخی، علمی و اجتماعی می‌توانند افق دید او را گسترش دهند و کمک کنند مسائل را از زاویه‌های مختلف بررسی کند.
مدرسه نیز نباید مطالعه را فقط به کتاب‌های درسی و آمادگی برای امتحان محدود کند. دانش‌آموز به فرصتی نیاز دارد تا آزادانه کتاب انتخاب کند، درباره آن با دوستانش گفت‌وگو کند و بدون نگرانی از نمره گرفتن، از خواندن لذت ببرد. ایجاد گروه‌های کتاب‌خوانی، اختصاص زمان مشخص برای مطالعه آزاد، معرفی آثار جذاب و برگزاری نشست‌های دانش‌آموزی می‌تواند ارتباط نسل جدید را با کتاب تقویت کند.
نسلی که از کودکی با کتاب بزرگ می‌شود، در بزرگسالی نیز آمادگی بیشتری برای یادگیری مستمر و مواجهه آگاهانه با مسائل زندگی پیدا می‌کند. از همین رو، توجه به کتاب‌خوانی کودکان و نوجوانان باید در اولویت برنامه‌های خانواده‌ها، مدارس و نهادهای فرهنگی کیش قرار بگیرد.
گوشی‌های همراه چقدر از وقت مطالعه را می‌گیرند
نمی‌توان از وضعیت مطالعه در دنیای امروز نوشت، اما از حضور دائمی تلفن‌های همراه در زندگی مردم سخنی نگفت. برای بسیاری از افراد، نخستین و آخرین همراه روزانه، گوشی هوشمند است؛ وسیله‌ای که گاهی برای انجام یک کار ضروری روشن می‌شود، اما با دنبال کردن پیام‌ها، شبکه‌های اجتماعی و ویدئوهای کوتاه، زمان زیادی را به خود اختصاص می‌دهد.
این مسئله فقط به بزرگسالان مربوط نمی‌شود. کودکان و نوجوانان نیز از سال‌های ابتدایی زندگی با تلفن همراه و محتوای دیجیتال مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، طبیعی است که خواندن یک کتاب نیازمند برنامه‌ریزی و همراهی بیشتری باشد.
البته نباید فناوری را در مقابل کتاب قرار داد. کتاب الکترونیکی، کتاب صوتی و منابع آموزشی آنلاین نیز می‌توانند ابزارهایی برای گسترش مطالعه باشند. تفاوت در نوع استفاده است؛ زمانی که فرد آگاهانه سراغ یک کتاب یا محتوای آموزشی می‌رود، با زمانی که بدون هدف میان صفحه‌ها و ویدئوهای مختلف جابه‌جا می‌شود، یکسان نیست.
خواندن یک کتاب به ذهن فرصت می‌دهد روی موضوعی مشخص متمرکز بماند، ارتباط میان مطالب را پیدا کند و درباره آنچه می‌خواند بیندیشد. در مقابل، جابه‌جایی مداوم میان محتواهای کوتاه و پراکنده می‌تواند فرصت تمرکز و مطالعه پیوسته را کاهش دهد.
در این میان، خانواده‌ها مسئولیت مهمی بر عهده دارند. نمی‌توان از کودکان انتظار داشت کتاب بخوانند، در حالی که بزرگ‌ترها بخش عمده اوقات فراغت خود را با تلفن همراه می‌گذرانند. رفتار والدین در این زمینه، بیش از توصیه‌های مستقیم بر فرزندان تأثیر می‌گذارد.
اختصاص روزانه زمانی مشخص به مطالعه خانوادگی، کنار گذاشتن گوشی هنگام کتاب‌خوانی و همراهی والدین با فرزندان در انتخاب آثار مورد علاقه، می‌تواند شروع مناسبی برای شکل‌گیری این عادت باشد.
جامعه‌ای که می‌خواند، متفاوت می‌اندیشد
کتاب‌خوانی صرفاً راهی برای افزایش اطلاعات عمومی یا کسب موفقیت تحصیلی نیست. یکی از ارزشمندترین دستاوردهای آن، پرورش ذهنی است که به‌سادگی هر ادعایی را نمی‌پذیرد و برای شناخت یک موضوع، به جست‌وجو و بررسی نیاز دارد.
کسی که مطالعه می‌کند، با اندیشه‌های متفاوت آشنا می‌شود، از تجربه دیگران می‌آموزد و می‌تواند درباره مسائل پیرامون خود سنجیده‌تر اظهارنظر کند. چنین فردی هنگام مواجهه با شایعات و اطلاعات نادرست نیز آمادگی بیشتری برای ارزیابی مطالب و تشخیص اعتبار منابع پیدا می‌کند.
از سوی دیگر، داستان‌ها و روایت‌های انسانی، خواننده را با زندگی کسانی آشنا می‌کنند که شاید هرگز از نزدیک با آنها روبه‌رو نشود. این آشنایی می‌تواند درک متقابل، همدلی و احترام به تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی را افزایش دهد.
این موضوع برای کیش نیز اهمیت دارد. جزیره محل زندگی مردمی با پیشینه‌ها و تجربه‌های متفاوت است. آشنایی بیشتر ساکنان با فرهنگ‌ها و دیدگاه‌های یکدیگر می‌تواند به ارتباط اجتماعی بهتر و شکل‌گیری فضای گفت‌وگوی سازنده کمک کند.
همچنین توجه به کتاب‌هایی که درباره تاریخ، ادبیات، فرهنگ و زندگی بومی کیش نوشته شده‌اند، اهمیت دارد. ثبت خاطرات ساکنان قدیمی، روایت‌های دریانوردان، تاریخ شکل‌گیری جزیره و تجربه زندگی مردم در دوره‌های مختلف می‌تواند بخش‌هایی از حافظه فرهنگی کیش را برای نسل‌های بعد حفظ کند.
کیش چه ظرفیت‌هایی برای گسترش کتاب‌خوانی دارد
کیش در حوزه زیرساخت‌های کتابخانه‌ای و فعالیت‌های ادبی، امکاناتی دارد که می‌توان از آنها برای گسترش مطالعه بهره گرفت.
بر اساس اطلاعات منتشرشده ، جزیره دارای ۱۰ کتابخانه فعال است. این آمار از وجود ظرفیت کتابخانه‌ای در کیش حکایت دارد، اما برای شناخت وضعیت واقعی مطالعه باید اطلاعات دیگری مانند تعداد اعضای فعال، میزان مراجعه، گردش کتاب‌ها و سهم کودکان و نوجوانان از فعالیت‌های کتابخانه‌ای نیز بررسی شود.
راه‌اندازی خانه ادبیات کودک و نوجوان در فرهنگسرای میلاد نیز از اقدامات قابل توجه در این حوزه به شمار می‌رود. چنین مجموعه‌ای می‌تواند فراتر از یک محل نگهداری کتاب فعالیت کند و به مرکزی برای قصه‌گویی، داستان‌نویسی، آشنایی با ادبیات کودک و شناسایی استعدادهای نوجوانان تبدیل شود.
همچنین برنامه «گذر کیش و کتاب» که از ۲۵ تا ۲۹ آبان در اسکله تفریحی جزیره برگزار می‌شود، با بخش‌هایی مانند قصه‌گویی و نمایش عروسکی، زمینه آشنایی بیشتر کودکان و خانواده‌ها با فضای کتاب را فراهم می‌کند.
با وجود این امکانات، یک نکته نباید فراموش شود؛ تعداد کتاب‌های موجود در کتابخانه‌ها به‌تنهایی نشان‌دهنده میزان مطالعه مردم نیست. مهم این است که چند نفر مرتب به کتابخانه مراجعه می‌کنند، چه کتاب‌هایی بیشتر خوانده می‌شوند، کودکان چقدر در برنامه‌های مطالعه مشارکت دارند و آیا خانواده‌ها به‌طور مستمر برای کتاب‌خوانی وقت می‌گذارند.
انتشار منظم آمار مربوط به عضویت فعال کتابخانه‌ها، میزان مراجعه و امانت کتاب و سهم کودکان و نوجوانان از فعالیت‌های فرهنگی می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت مطالعه در کیش ارائه دهد. چنین اطلاعاتی همچنین به مدیران فرهنگی کمک می‌کند برنامه‌های خود را بر اساس نیاز واقعی مخاطبان تنظیم کنند.
مطالعه را به بخشی از زندگی روزانه تبدیل کنیم
گسترش کتاب‌خوانی در کیش به یک نهاد یا مجموعه خاص محدود نمی‌شود. خانواده‌ها، مدارس، کتابخانه‌ها، مراکز فرهنگی و رسانه‌های محلی هرکدام می‌توانند در این مسیر نقش داشته باشند.
خانواده‌ها می‌توانند با خواندن کتاب در حضور فرزندان، زمینه علاقه‌مندی آنها را فراهم کنند. مدارس می‌توانند مطالعه آزاد را وارد برنامه هفتگی کنند. کتابخانه‌ها نیز با شناسایی سلیقه مخاطبان، به‌روزرسانی منابع و برگزاری برنامه‌های مستمر، ارتباط مردم با کتاب را آسان‌تر کنند.
در کنار این اقدامات، برگزاری نشست‌های معرفی کتاب، تشکیل جمع‌های کوچک کتاب‌خوانی در محله‌ها و فراهم کردن امکان تبادل کتاب میان خانواده‌ها می‌تواند مطالعه را از یک فعالیت فردی به تجربه‌ای جمعی تبدیل کند.
مردم فرهنگ‌دوست کیش نیز باید برای کتاب در زندگی خود جای مشخصی در نظر بگیرند. این کار لزوماً به خرید تعداد زیادی کتاب یا اختصاص ساعت‌های طولانی نیاز ندارد. انتخاب یک کتاب خوب، اختصاص زمانی مشخص در روز و همراه کردن فرزندان در این تجربه می‌تواند آغاز یک عادت ماندگار باشد.
هفته کتاب زمانی معنای واقعی پیدا می‌کند که اثر آن به روزهای پس از برگزاری برنامه‌ها نیز برسد؛ زمانی که کودکی در خانه به سراغ کتاب برود، نوجوانی بخشی از وقت‌گذرانی بی‌هدف با گوشی را با مطالعه جایگزین کند و خانواده‌ای تصمیم بگیرد هر هفته زمانی را به خواندن اختصاص دهد.
کیش برای برخورداری از زندگی اجتماعی پربارتر، به مردمانی نیاز دارد که تنها مصرف‌کننده اطلاعات نباشند، بلکه بخوانند، درباره آنچه می‌خوانند فکر کنند و آموخته‌های خود را در زندگی به کار بگیرند. این تغییر از تصمیم‌های کوچک آغاز می‌شود؛ از خانه‌ای که در آن کتاب خوانده می‌شود و مدرسه‌ای که دانش‌آموز را به پرسیدن، جست‌وجو و کشف کردن تشویق می‌کند.
آینده فرهنگی کیش را فقط ساختمان‌ها و امکانات نمی‌سازند؛ این آینده به میزان دانایی و آگاهی نسلی وابسته است که امروز در خانه‌ها و مدرسه‌های جزیره پرورش می‌یابد و فردا مسئولیت ساختن جامعه را بر عهده می‌گیرد.
به نگارش:امیررضا غربانی،مدیر مسئول روزنامه اخبارکیش

منبع: https://akhbarkish.com/%d8%a2%db%8c%d9%86%d8%af%d9%87-%da%a9%db%8c%d8%b4-%d8%af%d8%b1-%da%af%d8%b1%d9%88-%d9%be%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%b4-%d9%86%d8%b3%d9%84-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86/

ارسال نظر

ارسال نظر

0 دیدگاه ثبت شده است

امکان ارسال دیدگاه برای این خبر بسته شده است.