کیش چقدر زمینِ بدون استفاده دارد؟

کیش در نگاه اول جزیره‌ای ساخته‌شده و متراکم به نظر می‌رسد؛ اما تصاویر هوایی و ماهواره‌ای، در میان بافت شهری و شبکه راه‌ها، پهنه‌هایی را نشان می‌دهند که یا هنوز ساخت‌وساز در آنها آغاز نشده، یا پروژه‌های آنها متوقف مانده و سال‌هاست از ظرفیت اقتصادی‌شان استفاده نمی‌شود. پرسش اینجاست: واقعاً چه مقدار از زمین‌های کیش بدون استفاده است؟
پاسخ دقیق، برخلاف تصور، یک عدد واحد ندارد. آخرین آمار رسمی منتشرشده از سوی مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد طی ۲۰ ماه گذشته، بیش از ۴۱۱ هکتار از اراضی جزیره در قالب ۷۵ پرونده راکد پس از طی فرآیندهای قانونی آزادسازی و تعیین‌تکلیف شده است. ارزش این اراضی از سوی سازمان بیش از ۲۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده و همزمان ۱۸ پروژه و پرونده سنواتی نیز تعیین‌تکلیف شده که به گفته سازمان، بیش از ۱۱۰ هزار میلیارد تومان سرمایه متوقف‌شده را به چرخه سرمایه‌گذاری بازگردانده است.

۴۱۱ هکتار یعنی چه؟

مساحت کیش حدود ۹۱.۵ کیلومترمربع، معادل ۹۱۵۰ هکتار است. بنابراین ۴۱۱ هکتار تقریباً معادل ۴.۵ درصد مساحت کل جزیره است؛ اما این نکته بسیار مهم است که این ۴۱۱ هکتار را نمی‌توان «۴.۵ درصد زمین‌های خالی فعلی کیش» نامید. این عدد، مجموع اراضی‌ای است که در یک دوره ۲۰ماهه در قالب پرونده‌های راکد آزادسازی و تعیین‌تکلیف شده‌اند، نه سرشماری تمامی زمین‌هایی که امروز روی تصاویر ماهواره‌ای خالی دیده می‌شوند.
پیش از این نیز در ۱ اسفند ۱۴۰۴ اعلام شده بود که حدود ۲۴۳ هکتار زمین بلاتکلیف و فاقد ساخت‌وساز در قالب ۷۰ پرونده که طی سال‌های گذشته بدون بهره‌برداری باقی مانده بود، به چرخه مدیریت سازمان بازگشته است. در همان زمان، مذاکرات برای بازگشت ۱۴۰ هکتار دیگر نیز در جریان بود. این رقم را نمی‌توان به ۴۱۱ هکتار اضافه کرد؛ زیرا هر دو آمار مربوط به روند تعیین‌تکلیف اراضی راکد هستند و رقم ۴۱۱ هکتار، آخرین آمار تجمعی اعلام‌شده از این روند است.

هر زمین خالی، زمین بلااستفاده نیست

تصویر ماهواره‌ای یک واقعیت را به‌خوبی نشان می‌دهد: بخش‌هایی از جزیره هنوز ساخت‌وساز نشده‌اند و در برخی نقاط نیز زمین‌های وسیع در مجاورت زیرساخت‌ها یا بافت شهری خالی مانده‌اند. اما از روی ماهواره نمی‌توان تشخیص داد که یک زمین واقعاً «بلااستفاده» است یا برای کاربری خاصی ذخیره شده، قرارداد دارد، در فرآیند حقوقی قرار گرفته، محدودیت توسعه دارد یا اجرای پروژه‌اش به زمان دیگری موکول شده است.
به همین دلیل، میان زمین خالی، زمین راکد، پروژه نیمه‌تمام و زمین قابل واگذاری باید تفاوت گذاشت. برای اعلام رقم دقیق زمین‌های بدون استفاده کیش، لازم است تصاویر ماهواره‌ای به‌روز با اطلاعات رسمی مربوط به قراردادها، کاربری اراضی و وضعیت پروژه‌ها تطبیق داده شود. در منابع عمومی، چنین آمار جامع و یکپارچه‌ای از کل اراضی بلااستفاده جزیره منتشر نشده است.

پشت هر زمین خالی، یک داستان اقتصادی است

اهمیت موضوع فقط به مساحت زمین‌ها محدود نمی‌شود. زمینی که سال‌ها بدون بهره‌برداری باقی می‌ماند، می‌تواند سرمایه‌ای باشد که هنوز به هتل، مرکز گردشگری، فضای خدماتی، مسکن یا فعالیت اقتصادی تبدیل نشده است. از همین منظر، آزادسازی و تعیین‌تکلیف ۴۱۱ هکتار فقط یک موضوع حقوقی و ملکی نیست؛ بخشی از ظرفیت اقتصادی راکد جزیره نیز به شمار می‌رود.
در همین چارچوب، سازمان منطقه آزاد کیش اعلام کرده است که طی ۲۰ ماه گذشته حدود ۹۸ هزار میلیارد تومان قرارداد سرمایه‌گذاری منعقد شده است؛ رقمی که نشان می‌دهد همزمان با تعیین‌تکلیف بخشی از اراضی و پروژه‌های راکد، تلاش برای فعال کردن ظرفیت‌های جدید سرمایه‌گذاری نیز دنبال شده است.

اما هنوز نمی‌دانیم چند هکتار خالی مانده است

واقعیت این است که تا امروز، رقم رسمی و جامعی برای مجموع زمین‌های بدون استفاده کیش منتشر نشده است. بنابراین نمی‌توان با جمع‌زدن آمارهای مختلف یا شمارش ساده لکه‌های خالی در تصاویر ماهواره‌ای، عددی را به‌عنوان کل زمین‌های بلااستفاده جزیره اعلام کرد.
آنچه فعلاً با اطمینان می‌توان گفت این است که در ۲۰ ماه گذشته بیش از ۴۱۱ هکتار از اراضی مرتبط با پرونده‌های راکد تعیین‌تکلیف شده و ارزش اعلام‌شده این اراضی بیش از ۲۰۰ هزار میلیارد تومان بوده است؛ اما اندازه واقعی زمین‌های خالی، راکد و پروژه‌های نیمه‌تمام باقی‌مانده در کیش هنوز روی یک نقشه رسمی و یک عدد واحد مشخص نشده است.

به نگارش:امیررضا غربالی،مدیر مسئول روزنامه اخبار کیش