دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
رسانه‌ای برای روایت سریع، دقیق و شفاف خبرها
اقتصادی کد خبر 53629
اخبار کیش؛

بندر چارک دروازه دریایی کیش

بازخوانی جایگاه بندر در زنجیره لجستیکی جزیره

۲۴ آبان ۱۴۰۵الهام صحرائیان00
بندر چارک دروازه دریایی کیش
اقتصاد یک جزیره را نمی‌توان فقط با آنچه در محدوده جغرافیایی‌اش ساخته می‌شود سنجید. بخشی از کیفیت توسعه، بیرون از جزیره و در مسیرهایی شکل می‌گیرد که کالا، مسافر و خدمات را به آن پیوند می‌دهند. برای کیش، بندر چارک یکی از همین مسیرهای تعیین‌کننده است؛ دروازه‌ای که کیفیت عملکردش بر تجربه سفر، پایداری زنجیره تأمین و هزینه فعالیت‌های اقتصادی جزیره اثر می‌گذارد. ازاین‌رو هر تصویری از آینده کیش که به ظرفیت‌ها و نیازهای بندر چارک نپردازد، تصویری ناتمام از سازوکار واقعی توسعه آن خواهد بود.بندر چارک امروز دو واقعیت را هم‌زمان پیش چشم می‌گذارد؛ تردد شناورها و رفت‌وآمد مسافران و خودروها از اهمیت عملیاتی این مسیر حکایت دارد؛ درعین‌حال، ظرفیت‌های زیرساختی و اقتصادی آن هنوز به برنامه‌ریزی و بهره‌برداری هدفمند نیازمند است. این دو واقعیت در برابر یکدیگر قرار ندارند. برعکس وجود تقاضای بالفعل در کنار ظرفیت‌های قابل توسعه، نقطه شروع مناسبی برای تعریف پروژه‌های اجرایی، جذب سرمایه و ارتقای خدمات است.بنابراین مسئله اصلی صرفاً برشمردن کمبودها نیست؛ پرسش راهبردی این است که چگونه می‌توان نیازهای بندر را به برنامه‌ای روشن با اولویت‌های مشخص، مسئولیت‌های معین، مدل مالی پایدار و شاخص‌های سنجش‌پذیر تبدیل کرد. تأکیدهای مدیریتی این دوره در سازمان منطقه آزاد کیش بر توسعه زیرساخت، جذب سرمایه‌گذاری، هوشمندسازی و هماهنگی میان بخش‌ها می‌تواند مبنای این حرکت باشد؛ به شرط آنکه در پیوند کیش و چارک به اقدام‌هایی مشخص و قابل پیگیری بینجامد.
کیفیت اتصال، بخشی از تجربه کیش
آمار ترددهای دریایی، اهمیت این مسیر را نیز نشان می‌دهد. بر اساس گزارش شرکت توسعه و مدیریت بنادر و فرودگاه‌های کیش، در هفته ۹ تا ۱۵ آبان ۱۴۰۵ در مجموع ۷ هزار و ۹۴۷ مسافر از مسیرهای دریایی کیش، چارک و آفتاب جابه‌جا شدند و ۱۹۶ حرکت شناوری به ثبت رسید. در همین بازه، لندینگ‌کرافت‌ها ۱۶۶۶ خودرو را جابه‌جا کردند. این آمار به مسیرهای دریایی یادشده مربوط است و تفکیک مستقل بندر چارک را نشان نمی‌دهد؛ بااین‌حال به‌روشنی گویای نقش مؤثر شبکه دریایی در دسترسی به کیش است.در چنین سطحی از تردد، کیفیت خدمات بندری اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند. زمان‌بندی حرکت شناورها، مدیریت صف خودروها، اطلاع‌رسانی به مسافران، ساماندهی محوطه انتظار، دسترسی به خدمات ضروری و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول در کنار هم تجربه‌ای را می‌سازند که سفر به کیش از آن آغاز می‌شود. ناهماهنگی در هر یک از این اجزا، حتی اگر مقطعی باشد، می‌تواند زمان و هزینه سفر را افزایش دهد و بر ارزیابی مسافر از کیفیت خدمات جزیره اثر بگذارد.اهمیت این موضوع به سفر مسافران محدود نیست. هزینه و زمان جابه‌جایی کالا، نظم عملیات بندری و امکان پیش‌بینی وضعیت مسیر بر فعالیت کسب‌وکارها نیز اثر می‌گذارد. در جزیره‌ای که بخشی از نیازهای روزمره و تولیدی آن از مسیر دریا تأمین می‌شود، عملکرد بندر پشتیبان را نمی‌توان صرفاً مسئله‌ای حمل‌ونقلی دانست. این عملکرد با زنجیره تأمین، قیمت تمام‌شده خدمات، فعالیت بخش خصوصی و توان کیش برای میزبانی از گردشگران در دوره‌های اوج سفر پیوند دارد.ازاین‌رو هر برنامه توسعه‌ای باید بر شناخت دقیق ظرفیت‌های موجود و محدودیت‌های واقعی استوار باشد. طرحی که بدون بررسی جریان مسافر و خودرو، الگوی فصلی تقاضا، شرایط دریایی، توان ناوگان، دسترسی زمینی و نیازهای محلی تدوین شود، ممکن است به سرمایه‌گذاری کم‌بازده یا زیرساختی نامتناسب بینجامد. گام نخست نه فهرستی بلند از پروژه‌ها، بلکه ترسیم تصویری داده‌محور از عملکرد بندر و اولویت‌بندی نیازها بر پایه شواهد است.
فرصتی برای پیوند سیاست‌های توسعه با نیازهای کریدور
سازمان منطقه آزاد کیش در دوره مدیریتی کنونی بر تقویت زیرساخت‌ها، توسعه سرمایه‌گذاری و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فناورانه تأکید کرده است. افتتاح و آغاز عملیات اجرایی ۲۱ طرح عمرانی و اقتصادی با سرمایه‌گذاری اعلام‌شده ۱۱۴ هزار میلیارد تومان و پیش‌بینی ایجاد ۱۲ هزار و ۳۰۰ فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم، نمونه‌ای از مقیاس توجه به توسعه زیرساختی و اقتصادی در جزیره است. اهمیت این رویکرد برای بندر چارک در آن است که توسعه کیش باید در قالب منظومه‌ای به‌هم‌پیوسته دیده شود و زیرساخت‌های درون جزیره، مبادی ورود و خروج، شبکه حمل‌ونقل و خدمات پشتیبان، اجزای یک اقتصاد واحدند.در این چارچوب سازمان منطقه آزاد می‌تواند از پیگیری موردی مشکلات فراتر رود و راهبری برنامه‌ای مشترک را بر عهده گیرد. این نقش به معنای جایگزینی دستگاه‌های دارای مسئولیت قانونی یا ورود به حوزه اختیارات آن‌ها نیست؛ بلکه به معنای تعریف هدف مشترک، فراهم‌کردن زمینه هماهنگی، صورت‌بندی اقتصادی پروژه‌ها و پیگیری زمان‌بندی اجرای آن‌هاست.
چنین رویکردی می‌تواند از پراکندگی تصمیم‌ها در موضوعی که چند نهاد در آن دخیل‌اند، بکاهد.ماده ۶۵ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، چارچوبی برای مدیریت یکپارچه در مناطق آزاد فراهم می‌کند و در بند «الف» جایگاه مدیران سازمان‌های مناطق آزاد و مسئولیت دستگاه‌های اجرایی دولتی مستقر در این مناطق را، با استثناهای مقرر، تبیین می‌کند. بهره‌گیری از این ظرفیت باید با توجه به متن قانون، حدود اختیارات دستگاه‌ها و ماهیت جغرافیایی و حقوقی بندر چارک انجام شود. از این ماده نمی‌توان چنین برداشت کرد که همه مسئولیت‌های قانونی مربوط به هر بندر، بدون توافق و سازوکار اجرایی، خودبه‌خود به سازمان منطقه آزاد منتقل می‌شود. راه‌حل عملی، توافق‌های روشن و تقسیم کار رسمی میان سازمان منطقه آزاد، نهادهای بندری، وزارت راه و شهرسازی و دیگر دستگاه‌های مرتبط است.رسمی‌شدن مرز دریایی بندر چارک نیز ظرفیت‌های تازه‌ای برای ساماندهی فعالیت‌های مرتبط ایجاد می‌کند؛ ظرفیتی که بهره‌برداری از آن به آمادگی هماهنگ نیاز دارد. استقرار و هم‌افزایی دستگاه‌های مسئول، تأمین زیرساخت‌های موردنیاز و طراحی رویه‌هایی که ضمن رعایت الزامات قانونی از طولانی‌شدن غیرضروری فرایندها جلوگیری کنند، لازمه تبدیل این تحول به مزیتی اقتصادی است. رسمیت مرز زمانی ارزش‌آفرین خواهد بود که به خدمات کارآمدتر، قابلیت اتکای بیشتر برای فعالان اقتصادی و تجربه منظم‌تر برای مسافران منجر شود.
تبدیل نیازها به بسته‌های سرمایه‌گذاری
یکی از راه‌های عبور از نگاه صرفاً عمرانی، تبدیل نیازهای بندر به پروژه‌هایی با مدل اقتصادی روشن است. ساماندهی پایانه مسافری، مدیریت صف و پارک خودرو، بهبود خدمات رفاهی، ایجاد فضاهای مناسب برای نگهداری و جابه‌جایی کالا، تکمیل سامانه‌های اطلاع‌رسانی و دیجیتال و ارتقای اتصال بندر به شبکه حمل‌ونقل زمینی، می‌توانند در قالب بسته‌هایی مستقل اما هماهنگ تعریف شوند.پیش از دعوت از سرمایه‌گذار باید پاسخ روشنی برای پرسش‌های پایه وجود داشته باشد؛ پروژه چه خدمتی ارائه می‌کند؟تقاضای فعلی و برآورد آینده آن چیست؟ هزینه سرمایه‌گذاری و نگهداری چقدر است؟ درآمد از چه منبعی تأمین می‌شود؟ دوره بهره‌برداری و تعهدات طرفین چیست؟ کیفیت خدمت با چه شاخص‌هایی سنجیده خواهد شد؟ پاسخ‌دادن به این پرسش‌هاست که یک فراخوان کلی را به بسته‌ای سرمایه‌پذیر و قابل اجرا تبدیل می‌کند.مشارکت عمومی و خصوصی می‌تواند برای پروژه‌هایی مناسب باشد که درآمد حاصل از خدماتشان قابل سنجش است؛ اما راه‌حل همه مسائل به شمار نمی‌رود. پروژه‌هایی که بازده تجاری مستقیم ندارند یا منافع عمومی‌شان از درآمد قابل وصول فراتر می‌رود، ممکن است به تأمین مالی ترکیبی، پشتیبانی زیرساختی دولت یا سازوکارهای دیگری نیاز داشته باشند. بنابراین، مدل تأمین مالی باید با ماهیت هر پروژه تناسب داشته باشد، نه آنکه یک نسخه واحد برای همه نیازها تجویز شود.شفافیت و توازن منافع نیز باید در مرکز این قراردادها قرار گیرد. سرمایه‌گذار باید از چارچوب حقوقی و دوره بهره‌برداری اطمینان داشته باشد و مردم و کسب‌وکارها نیز از کیفیت خدمات، دسترسی منصفانه و نحوه تعیین تعرفه‌ها مطمئن باشند. انتشار شرایط فراخوان، رقابت میان متقاضیان، قراردادهای روشن و نظارت بر عملکرد بهره‌بردار، هم اعتماد سرمایه‌گذار را تقویت می‌کند و هم از تحمیل هزینه‌های نامتوازن به کاربران جلوگیری به عمل می‌آورد.
هوشمندسازی برای بهبود خدمت، نه افزودن سامانه
فناوری و داده می‌توانند کیفیت مدیریت بندر را ارتقا دهند. سامانه‌های رزرو و اطلاع‌رسانی، ثبت و مدیریت ورود خودرو، اعلام وضعیت حرکت شناورها، برآورد زمان انتظار و هماهنگی میان پایانه‌ها، از جمله ابزارهایی‌اند که می‌توانند سفر را منظم‌تر کنند. هدف از هوشمندسازی، افزودن سامانه‌ای تازه به مجموعه سامانه‌های موجود نیست؛ هدف باید یکپارچه‌سازی اطلاعات، کاهش دوباره‌کاری و آسان‌کردن تصمیم‌گیری برای مسافر، بهره‌بردار و مدیر عملیات باشد.اگر اطلاعات ظرفیت شناورها، میزان تقاضا، وضعیت جوی و تعداد خودروهای منتظر در بستری عملیاتی در دسترس باشد، مدیران می‌توانند پیش از شکل‌گیری ازدحام درباره تنظیم برنامه حرکت، تخصیص ظرفیت و اطلاع‌رسانی تصمیم بگیرند. در مقابل، سامانه‌ای که صرفاً آمار ثبت کند و به اقدام عملیاتی متصل نباشد، اثر محدودی بر کیفیت خدمات خواهد داشت. ازاین‌رو، پروژه‌های فناوری باید از آغاز با فرایندهای کاری، مسئولیت دستگاه‌ها و شاخص‌های عملکرد پیوند بخورند.سازمان منطقه آزاد می‌تواند با همکاری شرکت توسعه و مدیریت بنادر و فرودگاه‌ها و بهره‌برداران حمل‌ونقل، نقشه راه دیجیتال کریدور دریایی را تهیه کند.
در این نقشه راه باید روشن باشد چه داده‌هایی گردآوری می‌شوند، مسئول صحت و به‌روزرسانی آن‌ها کدام نهاد است، کاربران چگونه به اطلاعات دسترسی دارند و حریم خصوصی افراد چگونه حفظ می‌شود. شفافیت عملیاتی زمانی ارزشمند است که به بهبود خدمت و پاسخ‌گویی بینجامد.
نقشه راهی با مسئولیت‌ها و زمان‌بندی روشن
تبدیل توسعه بندر چارک به برنامه‌ای پیگیری‌پذیر، به تقسیم کار مرحله‌ای و مسئولیت‌های روشن نیاز دارد. نخست باید خط مبنایی از ظرفیت عملیاتی و نیازهای بندر تهیه شود. سازمان منطقه آزاد کیش می‌تواند با همکاری شرکت توسعه و مدیریت بنادر و فرودگاه‌ها، سازمان بنادر و دریانوردی، بهره‌برداران شناوری و نمایندگان محلی، جریان مسافر و خودرو، الگوی فصلی تقاضا، زمان انتظار، وضعیت خدمات، دسترسی زمینی و نیازهای ایمنی را بررسی کند. انتشار آمار به تفکیک مسیر و بازه زمانی نیز کمک می‌کند برنامه‌ریزی بر داده‌های دقیق استوار شود.بر پایه این خط مبنا، نهادهای مسئول باید طرحی جامع و مرحله‌بندی‌شده تدوین کنند که بهسازی فوری را از توسعه میان‌مدت و سرمایه‌گذاری بلندمدت متمایز سازد. پایانه مسافری، مدیریت خودرو، خدمات عمومی، لجستیک کالا و سامانه‌های دیجیتال باید در ارتباط با یکدیگر دیده شوند و ملاحظات محیط‌زیستی، ایمنی دریایی، شرایط محلی و دسترسی جامعه پیرامونی نیز در طراحی پروژه‌ها لحاظ شود.گام بعدی، تنظیم موافقت‌نامه‌ای میان سازمان منطقه آزاد کیش، وزارت راه و شهرسازی و سازمان بنادر و دریانوردی، در چارچوب اختیارات قانونی هر یک است. این توافق باید وظایف اجرایی، مجوزها، تبادل اطلاعات، استانداردهای خدمت و سازوکار حل اختلاف را روشن کند و برای هر اقدام، متولی و زمان‌بندی مشخص داشته باشد. ماده ۶۵ می‌تواند پشتوانه تقویت هماهنگی و پیگیری مدیریت یکپارچه در چارچوب قانون باشد، نه مبنایی برای نادیده‌گرفتن مسئولیت تخصصی دستگاه‌های مرتبط.پس از آن پروژه‌های دارای ظرفیت مشارکت باید با مطالعات امکان‌سنجی، برآورد هزینه، پیش‌بینی درآمد و چارچوب حقوقی مشخص به بسته‌های سرمایه‌گذاری تبدیل شوند. فراخوان‌ها باید رقابتی و شفاف باشند و برای پروژه‌های فاقد درآمد مستقیم کافی، مدل تأمین مالی جداگانه‌ای طراحی شود. هم‌زمان می‌توان اقدام‌های کم‌هزینه و پربازده، مانند نوبت‌دهی خودرو، اطلاع‌رسانی لحظه‌ای حرکت شناورها، مدیریت دیجیتال صف و بهبود تابلوهای راهنما را در مقیاس محدود به اجرا گذاشت. ارزیابی این اقدام‌ها پیش از توسعه کامل، فرصتی برای شناسایی کاستی‌ها و تقویت اعتماد کاربران و سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند.سرانجام پیشرفت برنامه باید به‌صورت دوره‌ای ارزیابی و گزارش شود. کارگروهی مشترک با حضور سازمان منطقه آزاد، شرکت توسعه و مدیریت بنادر و فرودگاه‌ها، سازمان بنادر و دریانوردی، نمایندگان بخش خصوصی و نهادهای محلی می‌تواند عملکرد پروژه‌ها را پایش کند. انتشار گزارش درباره زمان انتظار، تعداد سفرها، کیفیت خدمات، پیشرفت سرمایه‌گذاری و میزان تحقق تعهدات، امکان ارزیابی عمومی را فراهم می‌سازد. شاخص‌ها باید ساده، قابل سنجش و مرتبط با تجربه واقعی مسافر و کسب‌وکار باشند.
اعتبار کیش از کیفیت اتصال آن آغاز می‌شود
بندر چارک برای کیش مسئله‌ای حاشیه‌ای یا محدود به مدیریت یک پایانه نیست؛ بخشی از زیرساخت دسترسی، زنجیره تأمین و تجربه سفر به جزیره است. هرچه این پیوند منظم‌تر، قابل پیش‌بینی‌تر و کارآمدتر باشد، برنامه‌ریزی برای فعالیت اقتصادی و میزبانی از مسافر نیز آسان‌تر خواهد شد. نگاه توسعه‌محور باید چارک را نه صرفاً نقطه‌ای برای عبور، بلکه حلقه‌ای از زنجیره ارزش کیش بداند؛ حلقه‌ای که کیفیت آن بر عملکرد بخش‌های دیگر جزیره اثر می‌گذارد.مطالبه از سازمان منطقه آزاد کیش آن است که سیاست‌های این دوره در حوزه توسعه زیرساخت، جذب سرمایه، هوشمندسازی و هماهنگی نهادی در برنامه‌ای مشخص برای بندر چارک بازتاب یابد؛ برنامه‌ای دارای هدف، زمان‌بندی، متولی و شاخص ارزیابی. از نهادهای ملی نیز انتظار می‌رود متناسب با مسئولیت قانونی خود در طراحی و اجرای آن مشارکت کنند تا هم‌افزایی مدیریت منطقه‌ای و تخصص ملی به نتیجه‌ای ملموس برسد.بخش خصوصی نیز باید در چارچوبی پایدار، رقابتی و شفاف به مشارکت دعوت شود؛ نه فقط به‌عنوان پیمانکار یک پروژه منفرد، بلکه به‌عنوان شریک توسعه خدمات و زیرساخت. چنین مشارکتی زمانی شکل می‌گیرد که مطالعات اقتصادی معتبر، قراردادهای قابل اتکا، فرایندهای مجوزدهی روشن و نظارت منصفانه وجود داشته باشد. شبکه بانکی و نهادهای مالی نیز می‌توانند با تأمین مالی متناسب با ماهیت هر پروژه، در تبدیل نیازهای زیرساختی به فرصت‌های سرمایه‌گذاری نقش‌آفرینی کنند.
هدف نهایی، صرفاً ساخت یک سازه یا راه‌اندازی یک سامانه نیست. مقصود، شکل‌دادن به مسیری است که مسافر در آن با نظم و اطلاع‌رسانی مناسب سفر کند، خودرو و کالا دقیق‌تر جابه‌جا شوند، سرمایه‌گذار چشم‌اندازی روشن از فعالیت خود داشته باشد و عملکرد دستگاه‌ها برای مردم و فعالان اقتصادی قابل ارزیابی باشد. این تحول با اقدام‌های پراکنده به د
ست نمی‌آید؛ به تصمیم مشترک، برنامه مرحله‌بندی‌شده و پیگیری مستمر نیاز دارد.کیش زمانی جایگاه خود را به‌عنوان قطبی اقتصادی و گردشگری تقویت می‌کند که توسعه درون جزیره با کیفیت دروازه‌های ورودی آن هم‌زمان پیش برود. بندر چارک در این میان، آزمونی برای توان مدیریتی در تبدیل ظرفیت به خدمت و نیاز به سرمایه‌گذاری است. اگر این آزمون با برنامه‌ریزی دقیق، تقسیم کار روشن و مشارکت مسئولانه پشت سر گذاشته شود، چارک می‌تواند از مسیری پرتردد به زیرساختی ارزش‌آفرین برای کیش و منطقه تبدیل شود؛ زیرساختی که نشان می‌دهد توسعه جزیره، نه‌فقط در پروژه‌های داخل آن، بلکه در کیفیت پیوندش با سرزمین اصلی نیز معنا پیدا می‌کند.
به نگارش:فاطمه یزداندوست،روزنامه نگار روزنامه اخبارکیش

منبع: https://akhbarkish.com/%d8%a8%d9%86%d8%af%d8%b1-%da%86%d8%a7%d8%b1%da%a9-%d8%af%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%b2%d9%87-%d8%af%d8%b1%db%8c%d8%a7%db%8c%db%8c-%da%a9%db%8c%d8%b4/

ارسال نظر

ارسال نظر

0 دیدگاه ثبت شده است

امکان ارسال دیدگاه برای این خبر بسته شده است.