سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵
رسانه‌ای برای روایت سریع، دقیق و شفاف خبرها
اقتصادی کد خبر 53679
اخبار کیش؛

توسعه عمودی، زیرساخت افقی؛ معادلات تازه عمرانی در مروارید خلیج فارس

بررسی موازنه میان کلنگ‌زنی‌های تازه، بازپس‌گیری اراضی راکد و ظرفیت واقعی شبکه زیرساختی کیش

۲۵ آبان ۱۴۰۵الهام صحرائیان00
توسعه عمودی، زیرساخت افقی؛ معادلات تازه عمرانی در مروارید خلیج فارس
در کیش، خبر افتتاح یک پروژه فقط خبر پایان ساخت یک ساختمان نیست. هر طرح تازه، به زمین، آب، برق، راه دسترسی و نیروی کار نیاز دارد؛ منابعی که باید هم‌زمان با رشد جزیره توسعه پیدا کنند.
به گزارش روزنامه اخبار کیش، از همین رو، دو خبر آبان‌ماه را باید کنار هم خواند: اعلام بازگشت اراضی بلاتکلیف، از جمله زمین‌های پروژه «گل شرق»، و بهره‌برداری از ۱۷ طرح در کنار آغاز عملیات اجرایی چهار طرح دیگر. پرسش اصلی این است که آیا آزادسازی زمین و تکمیل پروژه‌ها به توسعه‌ای ماندگار برای کیش منجر می‌شود، یا بدون اصلاح شیوه واگذاری و تأمین زیرساخت، چرخه توقف طرح‌ها دوباره تکرار خواهد شد؟

۲۱ طرح؛ اما در دو مرحله متفاوت

در آیین ۱۹ آبان، به گفته مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش، ۱۷ طرح با سرمایه‌گذاری اعلام‌شده ۵۴ هزار و ۶۴۲ میلیارد تومان به بهره‌برداری رسید و عملیات اجرایی چهار طرح دیگر با سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده ۵۹ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان آغاز شد. مجموع این دو رقم حدود ۱۱۴ هزار میلیارد تومان است. برای این مجموعه نیز ظرفیت ایجاد ۱۲ هزار و ۳۰۰ فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم اعلام شده است. این عدد، برآورد ظرفیت اشتغال طرح‌هاست، نه شمار شغل‌هایی که تاکنون ایجاد شده‌اند. همچنین نباید چهار طرح تازه‌آغازشده را در شمار پروژه‌های پایان‌یافته آورد.

همین تمایز، نقطه شروع یک گزارش دقیق درباره «اتمام پروژه‌ها» است. افتتاح رسمی، بهره‌برداری آزمایشی و آغاز عملیات اجرایی سه وضعیت متفاوت‌اند. برای نمونه، مدیرعامل سازمان اعلام کرده است سه مجموعه هتلی با مجموع سرمایه‌گذاری بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان وارد بهره‌برداری آزمایشی شده‌اند تا افتتاح رسمی آن‌ها در آینده انجام شود. بنابراین ارزیابی نتیجه طرح‌ها به فهرستی نیاز دارد که وضعیت هر پروژه، تاریخ شروع فعالیت، ظرفیت فعال‌شده و خدماتی را که واقعاً ارائه می‌کند، جداگانه نشان دهد.

گل شرق؛ بزرگ‌ترین گره در آمار بازگشت زمین

به گفته محمد کبیری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش، تا ۱۴ آبان ۱۴۰۵، با پیگیری‌های حقوقی ۴۱۲ هکتار زمین در قالب ۷۶ پرونده به بانک زمین سازمان بازگشته بود. او در همان گزارش اعلام کرد که با رأی قطعی دادگاه فرانسه در پرونده بین‌المللی گل شرق، بیش از ۲۴۰ هکتار دیگر نیز به بیت‌المال بازگشته است. به این ترتیب، رقم اعلامی مجموع اراضی بازگشته از ۶۵۰ هکتار فراتر می‌رود؛ کبیری چند روز بعد این مجموع را حدود ۶۵۲ هکتار عنوان کرد. ارزش اعلام‌شده برای مجموع اراضی و اموال بازگردانده‌شده نیز بیش از ۷۰۰ هزار میلیارد تومان است. این رقم برآورد ارزش دارایی‌هاست و نباید آن را پول نقد واردشده به اقتصاد جزیره دانست.
گل شرق از این جهت مهم است که بخش بزرگی از رقم تازه اعلام‌شده برای بازگشت زمین به همین پرونده مربوط می‌شود. با این حال، یک مرز اطلاعاتی باید در گزارش روشن بماند؛ خبر بازگشت بیش از ۲۴۰ هکتار، نقل اظهارات مدیرعامل سازمان درباره رأی دادگاه فرانسه است. متن رأی، جزئیات تعهدات احتمالی طرفین و برنامه بعدی استفاده از زمین در منابع بررسی‌شده منتشر نشده است. از اعلام نتیجه حقوقی نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام این مساحت اکنون آماده واگذاری یا ساخت‌وساز است. این‌ها پرسش‌هایی است که پاسخ مستند سازمان می‌تواند مرحله بعدی پیگیری پرونده گل شرق باشد.
مقایسه آمارها نیز نیازمند دقت است. سازمان در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از بازگشت بیش از ۴۱۱ هکتار در ۷۵ پرونده راکد خبر داده بود؛ در گزارش ۱۴ آبان، این بخش به ۴۱۲ هکتار در ۷۶ پرونده رسید و زمین‌های گل شرق جداگانه به آن افزوده شد. این ارقام گزارش‌های مقطعی از یک روندند، نه چند مجموعه مستقل که بتوان همه آن‌ها را با هم جمع کرد. در گزارش شهریور همچنین از تعیین تکلیف ۱۸ پروژه و پرونده سنواتی و بازگشت بیش از ۱۱۰ هزار میلیارد تومان سرمایه متوقف‌شده به چرخه سرمایه‌گذاری سخن گفته شده بود. برای سنجش اثر واقعی این اقدامات، باید دید کدام‌یک از آن پروژه‌ها امروز فعال‌اند و چه میزان سرمایه‌گذاری در آن‌ها تحقق یافته است.

زمین آزادشده چه زمانی به توسعه تبدیل می‌شود؟

بازگشت زمین، پیش‌شرط مهمی برای تصمیم‌گیری دوباره درباره کاربری آن است؛ اما به‌تنهایی پروژه نمی‌سازد. میان رفع مانع حقوقی و بهره‌برداری، مراحلی مانند تعیین کاربری، بررسی آثار محیطی، فراهم‌کردن زیرساخت، انتخاب مجری، تأمین مالی و اجرای طرح قرار دارد. اگر این مراحل شفاف نباشند، زمینی که سال‌ها بلاتکلیف مانده، ممکن است این بار با نام سرمایه‌گذاری تازه، دوباره از چرخه استفاده مؤثر خارج شود.
برای کیش، سنجه موفقیت صرفاً «چند هکتار بازپس گرفته شد» نیست. سنجه مهم‌تر این است که از اراضی بازگشته، چه مقدار به طرح‌های دارای زمان‌بندی و تأمین مالی قابل اتکا اختصاص یافته، چه مقدار برای خدمات عمومی یا نیازهای آینده جزیره حفظ شده و چه پروژه‌هایی به مرحله فعالیت رسیده‌اند. انتشار فهرست زمین‌ها، وضعیت حقوقی و کاربری مصوب آن‌ها ــ با رعایت حقوق طرف‌های پرونده ــ می‌تواند نشان دهد بازگشت زمین دقیقاً چه تغییری در مسیر توسعه ایجاد کرده است.
اهلیت سرمایه‌گذار؛ پیشگیری از زمین‌های فریز‌شده بعدی

اگر هدف جلوگیری از توقف دوباره پروژه‌هاست، سخت‌گیری باید پیش از واگذاری زمین آغاز شود. پیشنهاد قیمت بالاتر، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد متقاضی توان ساخت و بهره‌برداری دارد. طرحی که هزینه اجرای آن در جزیره به حمل تجهیزات، دسترسی دریایی، تأمین انرژی و نیروی متخصص وابسته است، به برنامه مالی واقع‌بینانه و تجربه اجرایی متناسب نیاز دارد. اهلیت‌سنجی مؤثر باید توان تأمین منابع، سابقه تکمیل پروژه‌های مشابه و امکان اداره طرح پس از ساخت را بررسی کند؛ نه فقط توان امضای قرارداد را.

سخت‌گیری البته زمانی به توسعه کمک می‌کند که ضابطه‌مند و قابل پیش‌بینی باشد، نه سلیقه‌ای. می‌توان برای هر واگذاری، زمان‌بندی مرحله‌ای، مدارک تأمین مالی، تعهدات زیرساختی و ضمانت اجرای متناسب تعریف کرد و پیشرفت را در موعدهای مشخص سنجید. در مقابل، باید موانعی را هم که خارج از اختیار سرمایه‌گذار است، شفاف ثبت و به‌موقع حل کرد. چنین روشی هم از دارایی عمومی حفاظت می‌کند و هم به سرمایه‌گذار توانمند اطمینان می‌دهد که قرارداد با قواعد روشن اداره خواهد شد.

زیرساخت؛ آزمون اصلی طرح‌های تکمیل‌شده

در گزارش‌های تازه سازمان، نشانه‌هایی از افزایش ظرفیت زیرساختی دیده می‌شود. مدیرعامل منطقه آزاد اعلام کرده با بهره‌برداری از واحدهای جدید، ۳۸ مگاوات به ظرفیت نیروگاه گازی افزوده شده، نیروگاه خورشیدی ۳٫۲ مگاواتی به بهره‌برداری رسیده و ظرفیت تولید روزانه آب با افزایش ۱۰ هزار مترمکعبی به ۴۰ هزار مترمکعب رسیده است.
وی همچنین گفته ناترازی تولید آب و برق جزیره برطرف شده است. این‌ها آمار و ارزیابی اعلامی مدیریت منطقه‌اند؛ برای قضاوت درباره کفایت بلندمدت زیرساخت، باید آن‌ها را کنار مصرف واقعی، اوج تقاضا و نیاز طرح‌های در دست ساخت گذاشت.
بنابراین صورت مسئله امروز را نمی‌توان، مانند نسخه قبلی این گزارش، صرفاً «کمبود فعلی آب و برق» توصیف کرد. پرسش دقیق‌تر این است که ظرفیت ایجادشده تا چه زمانی پاسخ‌گوی توسعه برنامه‌ریزی‌شده خواهد بود؟ یک هتل یا مجموعه مسکونی تازه فقط در روز افتتاح به آب و برق نیاز ندارد؛ مصرف آن در فصل اوج گردشگری، همراه با نیازهای خدمات شهری، باید پیش از صدور مجوز محاسبه شود. همین بررسی درباره تردد، پسماند و خدمات عمومی نیز لازم است. اعلام رقم تولید، آغاز پاسخ است؛ انتشار تراز عرضه و تقاضای آینده، پاسخ کامل‌تری خواهد بود.

فرصت تازه، مشروط به پاسخ‌گویی

بازگشت زمین‌های گل شرق و دیگر اراضی بلاتکلیف، در کنار تکمیل طرح‌های عمرانی، می‌تواند فرصت مهمی برای کیش باشد؛ اما اثر اقتصادی آن با ارزش‌گذاری زمین یا شمار مراسم افتتاح سنجیده نمی‌شود. گزارش قابل اتکا باید مسیر هر دارایی و هر پروژه را دنبال کند؛ از رفع مانع حقوقی و انتخاب سرمایه‌گذار تا تأمین زیرساخت، پیشرفت ساخت و شروع خدمت‌رسانی.
اکنون سازمان منطقه آزاد می‌تواند با انتشار یک کارنامه پروژه‌به‌پروژه، به چند پرسش روشن پاسخ دهد: کدام زمین‌های بازگشته آماده تصمیم‌گیری‌اند؟ سرنوشت اجرایی گل شرق چیست؟ از ۱۸ پرونده تعیین‌تکلیف‌شده چند طرح فعال شده‌اند؟ چهار پروژه تازه‌آغازشده چه برنامه مالی و زمان‌بندی‌ای دارند؟ و ظرفیت آب و برق جدید برای چه افقی از رشد جزیره طراحی شده است؟ پاسخ به این پرسش‌ها روشن می‌کند که کیش فقط زمین‌های فریزشده را پس گرفته، یا توانسته آن‌ها را به توسعه‌ای سنجیده و پایدار پیوند دهد.
به نگارش:زیبا حسین زاده روزنامه نگار روزنامه اخبارکیش

منبع: https://akhbarkish.com/%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%b9%d9%87-%d8%b9%d9%85%d9%88%d8%af%db%8c%d8%8c-%d8%b2%db%8c%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d8%a7%d9%81%d9%82%db%8c%d8%9b-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%af%d9%84%d8%a7%d8%aa-%d8%aa%d8%a7/

ارسال نظر

ارسال نظر

0 دیدگاه ثبت شده است

امکان ارسال دیدگاه برای این خبر بسته شده است.