پارادوکس برقی‌سازی در خیابان‌های کیش؛ شارژ صفر ریال، کرایه ۴۵۰ هزار تومان
بررسی ابعاد چندگانه یک تصمیم شهری: از رویای جزیره سبز تا واقعیت تلخ نوسازی ناوگان و معیشت کیشوندان
در روزهایی که سازمان منطقه آزاد کیش از رایگان شدن کامل هزینه برق مصرفی در نازل‌های شارژ خودروهای برقی خبر می‌دهد، اعلام نرخ‌های جدید حمل‌ونقل عمومی جزیره شوک تازه‌ای به مسافران و کیشوندان وارد کرده است؛ ارقامی که در آن‌ها ورودی مسیرهای درون‌شهری از ۱۵۰ هزار تومان آغاز شده و کرایه مبدأ فرودگاه به مرز ۴۵۰ هزار تومان رسیده است. هم‌نشینی این دو خبر، پارادوکسی معنادار در سیاست‌گذاری شهری کیش ایجاد کرده است: اگر انرژی پاک در جزیره رایگان شده، چرا هزینه تحرک شهری همچنان رکورد می‌زند و در عمل چه کسی از یارانه سبز بهره‌مند می‌شود؟
تضاد آشکار روی تابلوی شارژرها و تاکسی‌مترها سازمان منطقه آزاد کیش اخیراً اعلام کرد ۹ نازل فعال شارژ خودروهای برقی در نقاط استراتژیک جزیره—از تالار شهر و پارک شهر تا فرودگاه و میدان مینا—به‌صورت کاملاً رایگان در اختیار رانندگان قرار گرفته است. حتی فازهای بعدی این طرح با ورود بخش خصوصی و احداث ایستگاه‌های شارژ پرسرعت و اولترافست دنبال می‌شود تا کیش را به ویترین تحرک پاک در خلیج فارس بدل کند. اما درست همزمان با این تصویر شیک و آینده‌نگرانه، نرخ‌نامه جدید حمل‌ونقل عمومی در خیابان‌های جزیره ورق دیگری را رو کرده است. رشد چشمگیر نرخ کرایه تاکسی‌های تلفنی سفید، تاکسی‌های خطی زرد و مینی‌بوس‌ها، مسافران و جامعه محلی را به این پرسش واداشته است: در جزیره‌ای که ادعای پیشگامی در فناوری و انرژی سبز دارد، چرا اثر سوخت صفر ریالی سر سوزنی در سبد هزینه رفت‌وآمد مردم احساس نمی‌شود؟ مشوقی جذاب که دست راننده تاکسی به آن نمی‌رسد! ریشه این شکاف عمیق، در ساختار واقعی ناوگان حمل‌ونقل کیش نهفته است. واقعیت کف خیابان‌های جزیره این است که بیش از ۹۰ درصد تاکسی‌های فعال، خودروهای بنزینی وارداتی مدل ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ هستند که سال‌ها زیر آفتاب داغ و رطوبت بالا مستهلک شده‌اند.
راننده تاکسی جزیره نه از سر سیری، بلکه زیر بار هزینه‌های سرسام‌آور قطعات یدکی، لاستیک، استهلاک کولر و خرید بنزین آزاد دست‌وپا می‌زند. برای این راننده، خبر شارژ رایگان مانند توصیف یک سراب زیباست؛ چراکه برای بهره‌مندی از این موهبت، ابتدا باید یک خودروی برقی چند میلیارد تومانی بخرد!
در شرایطی که تسهیلات ارزان‌قیمت، بسته حمایتی گمرکی ویژه رانندگان و سازوکار تعویض خودروهای فرسوده با برقی مهیا نشده، عملاً شارژ رایگان به جای آنکه ابزار حمایت از حمل‌ونقل عمومی و اقشار متوسط باشد، ناخواسته به یک سوبسید عمومی برای دارندگان خودروهای برقی شخصی و لوکس تبدیل شده است؛ راننده تاکسی همچنان بنزین می‌زند و تاوان استهلاک را از مسافر می‌گیرد.
در شرایط کنونی بسیاری از رانندگان تاکسی که اقدام به تعویض خودروهای خود کرده اند با هزینه‌های سرسام آور زندگی به دلیل شرایط مواجه هستند؛ اجاره های بالا و اقساط عقب افتاده هر روز توان رانندگان را می‌گیرد اما کیشوندان نیز با ارقام جدید توان استفاده از این ناوگان را نخواهند داشت، این نیز یک پارادوکس دیگر در زندگی مردم ایجاد کرده است.
برق مجانی از جیب شبکه ایزوله؛ آیا این سیاست پایدار است؟
وجه دیگر ماجرا، پایداری زیرساخت انرژی است. شبکه تولید و توزیع برق کیش، شبکه‌ای جزیره‌ای، ایزوله و منفصل از شبکه سراسری کشور است. هر مگاوات برق در این جزیره حاصل مصرف سوخت در نیروگاه‌های محلی و صرف هزینه‌های سنگین نگهداری توربین‌ها در شرایط سخت آب‌وهوایی است.
در حالیکه مدام به شهروندان توصیه می‌شود از مصرف بی‌رویه خودداری شود تامین برق مورد نیاز خودروهای برقی چگونه انجام خواهد شد؟ آیا پروژه‌های مزرعه پنل‌های خورشیدی به سرانجام رسیده است یا همچنان اندر خم یک کوچه باقی است؟
کارشناسان اقتصاد انرژی این پرسش را مطرح می‌کنند: آیا اعطای یارانه ۱۰۰ درصدی به شارژ خودروها بدون در نظر گرفتن الگوی مصرف و منابع درآمدی، در میان‌مدت به سرنوشت همان یارانه‌های سنتی و ناترازی انرژی منجر نخواهد شد؟
اگر فردا روزی صدها خودروی برقی دیگر به ناوگان اضافه شوند، در اوج پیک مصرف تابستان—که کولرهای خانه‌ها و هتل‌ها شبکه را به مرز فشار می‌رسانند—هزینه این برق رایگان از کدام جیب جبران خواهد شد؟ آیا منطقی‌تر نبود که درآمد حاصل از فروش برق با نرخ کنترل‌شده، مستقیماً وارد «صندوق تسهیلات نوسازی تاکسی‌ها» می‌شد تا رانندگان بتوانند خودرو بخرند؟
معادله برنده–برنده؛ اتصال برق سبز به سفرهای منصفانه
در گام نخست نیاز است تا تفکیک هوشمند کرایه‌ها در درستور کار مسئولان قرار گیرد. نرخ کرایه نباید برای خودروی بنزینی مستهلک و خودروی برقی دارای سوخت رایگان یکسان باشد. سازمان می‌تواند با ایجاد مشوق‌های مشخص، کرایه تاکسی‌های برقی را رقابتی‌تر تعیین کند تا مسافران ترغیب شوند و راننده هم به دلیل تقاضای بالاتر، سود بیشتری ببرد.
استفاده از مدل‌های مالی لیزینگ سبز نیز می تواند یک راهکار مناسب برای محافظت از رویکرد جدید باشد. شرکت عمران و خدمات و سازمان منطقه آزاد به جای تمرکز صرف بر نصب کابل و نازل، باید با بانک‌ها و شرکت‌های واردکننده بر سر اعطای وام‌های کم‌بهره و بلندمدت نوسازی تاکسی‌های فرسوده توافق کنند.
بهره گیری از سامانه‌های هوشمند ارتباطی؛ خروج از سیستم‌های سنتی زنگ‌زدن به آژانس و ورود به سامانه‌های پویا و اپلیکیشن‌محور جزیره، اتلاف سوخت و زمان تردد خالی تاکسی‌ها را به حداقل می‌رساند.
همچنین برای جلوگیری از فشار بر نیروگاه‌های گازی جزیره، ایستگاه‌های شارژ باید به پنل‌های فتوولتائیک ساحلی و سیستم‌های ذخیره‌ساز (BESS) مجهز شوند تا سبزی این انرژی، واقعی و دوست‌دار بوم‌سازگان باشد.
کیش برای حفظ هویت ممتاز خود نیازمند جسارت در نوآوری است، اما فناوری زمانی به توسعه پایدار بدل می‌شود که همه حلقه‌های زنجیره را ببیند. نمی‌توان پای تابلوی شارژ رایگان ایستاد و همزمان در تاکسی‌متر به دنبال کرایه‌های نجومی گشت. پیوند زدن یارانه انرژی پاک با توان خرید راننده و قدرت پرداخت کیشوندان، آزمون واقعی مدیریت شهری کیش در مسیر تبدیل شدن به نخستین منطقه آزاد کربن‌صفر کشور خواهد بود.
ساکنان جزیره کیش سال‌هاست با پدیده افزایش نرخ حمل و نقل بدون کارشناسی دقیق روبروست و تاکنون مسئولان این حوزه نتوانسته‌اند راهکاری بیابند که هم مردم و هم رانندگان حتی به صورت نسبی رضایت داشته باشند.
همواره در حالیکه رانندگان با مشکلات بالای تامین قطعات و هزینه تعمیرات روبرو هستند( علاوه بر مشکلات جدید و فرسودگی ناوگان حمل و نقل عمومی) و افزایش کرایه‌ها هم نتوانسته است مشکلات را برای آنان برطرف کند. ساکنان نیز با این مسئله مشکل داشته اند. و مسئولان تنها به اینکه رانندگان باید از تاکسی متر استفاده کنند یا باید قوانین را رعایت کنند و در صورت عدم رعایت با آنان برخورد می شود اکتفا کرده اند اما مشکل همچنان باقی است.
منبع: https://akhbarkish.com/%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%af%d9%88%da%a9%d8%b3-%d8%a8%d8%b1%d9%82%db%8c%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%ae%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%87%d8%a7%db%8c-%da%a9%db%8c/
ارسال نظر
0 دیدگاه ثبت شده است
امکان ارسال دیدگاه برای این خبر بسته شده است.