انباشت قوانین و مقررات، مزیت رقابتی مناطق آزاد را از بین برده است
بازگشت سرمایه‌گذاری به مناطق آزاد، به‌ویژه کیش، صرفاً با اعلام اجرای پروژه‌های جدید و افزایش حجم سرمایه‌گذاری محقق نمی‌شود؛ بلکه احیای مزیت‌هایی که این مناطق با اتکا به آن‌ها شکل گرفتند، ضرورتی اساسی برای بازسازی اعتماد سرمایه‌گذاران و رونق اقتصادی آن‌هاست. در شرایطی که تحولات اخیر و نااطمینانی‌های اقتصادی بر فعالیت‌های سرمایه‌گذاری سایه انداخته، بازنگری […]
رحمان سعادت، کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگو با اخبار کیش، درباره وضعیت سرمایه‌گذاری در جزیره کیش و مناطق آزاد کشور با توجه به تحولات اخیر و شرایط جنگی توضیح داد: یکی از نظریه‌های اولیه رشد اقتصادی، سرمایه را به‌عنوان موتور محرک رشد و توسعه معرفی می‌کرد، اما بعدها اقتصاددانان به این نتیجه رسیدند که سرمایه به‌تنهایی کفایت نمی‌کند و باید عقلانیت نیز در کنار آن به کار گرفته شود.
وی افزود: این عقلانیت در قالب سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی خود را نشان داد. پس از آن، در سال ۲۰۰۸، پل کروگمن موفق به دریافت جایزه نوبل اقتصاد شد. وی معتقد بود جغرافیا نیز در رشد و توسعه اقتصادی تأثیرگذار است؛ به این معنا که سرمایه باید در جغرافیایی قرار بگیرد که بتواند حداکثر ظرفیت و پتانسیل خود را به نمایش بگذارد. چنین شرایطی می‌تواند زمینه‌ساز رشد و توسعه عمومی و به‌ویژه توسعه منطقه‌ای شود.
فلسفه شکل‌گیری مناطق آزاد؛ انتقال سرمایه به مناطق پیرامونی
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: بر همین اساس، عموماً این دیدگاه مطرح شد که شهرها و مناطقی که در حاشیه قرار دارند و از مرکز دور هستند، با احتمال کمتری می‌توانند سرمایه‌ها را جذب کنند. هرچه فاصله این مناطق از مرکز بیشتر باشد، احتمال رسیدن سرمایه به آن‌ها نیز کاهش پیدا می‌کند.
سعادت تصریح کرد: به همین دلیل، فلسفه شکل‌گیری مناطق آزاد تجاری مطرح شد تا در این مناطق با کاهش بروکراسی و موانع سرمایه‌گذاری، شرایطی فراهم شود که سرمایه‌گذاران خارجی و حتی سرمایه‌گذاران داخلی بتوانند با کمترین تشریفات و موانعی که ممکن است در مرکز کشور با آن مواجه باشند، سرمایه‌گذاری کنند و جذابیت جذب سرمایه در این مناطق افزایش یابد.
وی بیان کرد: هنگامی که سرمایه‌گذاران به این مناطق وارد می‌شوند، چه سرمایه‌گذاران داخلی و چه خارجی، سرمایه‌های آن‌ها در کنار یکدیگر قرار می‌گیرد و در اصطلاح، به شکل یک سرمایه کلان و مشترک درمی‌آید. این تجمیع سرمایه مزایای مختلفی دارد که یکی از آن‌ها جذب و گردهم آمدن نخبگان در این مناطق است.
این کارشناس اقتصادی افزود: مزیت دیگر این روند، ایجاد زیرساخت‌هایی در مناطق موردنظر است که می‌تواند به کاهش فقر در آن مناطق کمک کند. از سوی دیگر، مناطق محروم به دلیل شرایط جمعیتی، عموماً از نیروی کار ارزان‌تری برخوردارند و سرمایه‌گذاران می‌توانند از این ظرفیت بهره‌مند شوند؛ در شرایطی که هزینه نیروی کار در مناطق مرکزی مانند تهران بالاتر است.
سعادت خاطرنشان کرد: مجموعه این عوامل در کنار یکدیگر موجب توسعه منطقه‌ای می‌شود. رشد این مناطق نیز می‌تواند آثار خود را به مناطق نزدیک‌تر و حتی سایر نقاط کشور منتقل کند و در نهایت به رشد کل اقتصاد منجر شود.
وی ادامه داد: به عبارت دیگر، هدف این بود که موتور محرک رشد و توسعه اقتصادی تنها در پایتخت و کلان‌شهرها متمرکز نباشد، بلکه مناطق مرزی نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و نزدیکی به کشورهای منطقه و سرمایه‌گذاران خارجی، به موتورهای جدید رشد اقتصادی تبدیل شوند.
کیش و قشم در صدر سیاست توسعه مناطق آزاد پس از جنگ
این کارشناس اقتصادی با اشاره به سابقه شکل‌گیری مناطق آزاد در ایران گفت: پیش از انقلاب نیز چنین تفکری وجود داشت، اما پس از انقلاب و پایان جنگ، دولت سازندگی به ریاست مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، توسعه و ایجاد مناطق آزاد را مورد توجه و تشویق قرار داد. در این میان، کیش و قشم در رأس این مناطق قرار گرفتند.
سعادت افزود: پس از آن، مناطق آزاد دیگری مانند اروند و ارس و همچنین مناطق آزاد دیگر در نقاط مختلف کشور ایجاد شدند. در کنار مناطق آزاد تجاری که عمدتاً در مرزهای کشور قرار داشتند، مناطق ویژه اقتصادی نیز در شهرستان‌ها و استان‌های مختلف شکل گرفتند.
وی تأکید کرد: هدف اصلی از ایجاد این مناطق، فراهم کردن فضای مناسب برای سرمایه‌گذاری، تولید و رشد اقتصادی بود تا کشور بتواند از ظرفیت‌های ایجادشده بهره‌مند شود؛ اما به‌تدریج نواقصی در عملکرد این مناطق به وجود آمد و مأموریت اصلی آن‌ها به‌درستی محقق نشد.
انباشت قوانین و مقررات، مزیت رقابتی مناطق آزاد را از بین برد
وی افزود: در واقع، این مناطق از نظر بودجه‌ای نیز تا حدودی مستقل عمل می‌کردند و مجموعه این ویژگی‌ها باعث می‌شد سرمایه‌گذاران برای فعالیت در آن‌ها انگیزه بیشتری داشته باشند.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه طی سه دهه گذشته به‌تدریج این مزیت‌ها کمرنگ شده است، گفت: از سال ۱۳۷۰ تاکنون بیش از سه دهه می‌گذرد و در این مدت، به دلایل مختلف و مشکلاتی که در این مناطق ایجاد شد، با انباشت قوانین و مقررات مواجه شده‌ایم؛ به‌گونه‌ای که قانون بر قانون اضافه شده است.
سعادت تصریح کرد: اکنون شاهد هستیم که این مناطق پیرامونی تقریباً به اندازه مناطق اصلی و مرکزی کشور با قوانین و مقررات مواجه هستند و حتی در برخی موارد، محدودیت‌های بیشتری نیز دارند. این وضعیت موجب شده جذابیت اولیه مناطق آزاد از بین برود.
وی ادامه داد: طبیعتاً زمانی که سرمایه‌گذار احساس کند تفاوت معناداری میان فعالیت در یک منطقه آزاد تجاری و سایر مناطق کشور وجود ندارد، دیگر جابه‌جایی، صرف هزینه و فراهم کردن امکانات برای حضور در این مناطق برای او جذابیتی نخواهد داشت
سعادت افزود: طبیعتاً وقتی چنین شرایطی ایجاد شود، سرمایه‌گذار ترجیح می‌دهد در منطقه‌ای مانند تهران، نزدیک محل زندگی خود یا حتی در مناطق شمالی کشور که از شرایط اقلیمی مناسب‌تری برخوردارند، سرمایه‌گذاری کند. بنابراین، مناطق آزاد عملاً بخشی از جذابیت و مزیت رقابتی خود را از دست می‌دهند.
وی با اشاره به اظهارات پیشین وزیر وقت امور اقتصادی و دارایی درباره ضرورت اصلاح وضعیت مناطق آزاد گفت: اگر اشتباه نکنم، سال گذشته یا سال قبل از آن، آقای دکتر همتی که در آن زمان وزیر امور اقتصادی و دارایی بود، در مصاحبه‌ای اعلام کرد که مناطق آزاد با شرایط فعلی به اندازه مناطق اصلی کشور با قوانین و مقررات دست‌وپاگیر مواجه هستند.
سعادت ادامه داد: بر همین اساس، به نظر می‌رسد مهم‌ترین اقدام برای رونق دوباره این مناطق، مقررات‌زدایی و بازگرداندن آن‌ها به شرایطی است که حدود ۳۰ سال پیش داشتند؛ یعنی همان وضعیتی که مناطق آزاد با برخورداری از مزیت‌های قانونی و اداری متفاوت، می‌توانستند سرمایه‌گذاران را به حضور و فعالیت ترغیب کنند. البته در این مسیر، باید تغییرات ژئوپلیتیکی و جغرافیایی را نیز مدنظر قرار داد و شرایط جدید منطقه و کشور را در سیاست‌گذاری‌ها لحاظ کرد.
این کارشناس اقتصادی در پایان تأکید کرد: آنچه امروز مناطق آزاد را از حیز انتفاع خارج کرده و موجب شده فضای لازم برای جذب سرمایه و ایجاد جاذبه اقتصادی در آن‌ها وجود نداشته باشد، همین انباشت بروکراسی، قوانین و مقررات متعدد است؛ موضوعی که باید برای احیای جایگاه واقعی مناطق آزاد مورد توجه جدی قرار گیرد.
منبع: https://akhbarkish.com/%d8%a7%d9%86%d8%a8%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d9%82%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86-%d9%88-%d9%85%d9%82%d8%b1%d8%b1%d8%a7%d8%aa%d8%8c-%d9%85%d8%b2%db%8c%d8%aa-%d8%b1%d9%82%d8%a7%d8%a8%d8%aa%db%8c-%d9%85%d9%86/
ارسال نظر
0 دیدگاه ثبت شده است
امکان ارسال دیدگاه برای این خبر بسته شده است.