برنامه کیش برای جذب گردشگران اکو

موفقیت کیش در بازار گردشگری کشورهای عضو اکو به اقداماتی بستگی دارد که پس از پایان سمپوزیوم آغاز می‌شوند.
دومین سمپوزیوم بین‌المللی بازار گردشگری کشورهای عضو اکو در کیش برگزار شد؛ رویدادی که با برگزاری ۲۴ کارگاه و پنل تخصصی، نشست‌های تجاری و نمایشگاه گردشگری، فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های جزیره و توسعه ارتباط میان فعالان گردشگری کشورهای منطقه فراهم کرد. تمرکز بر گردشگری سلامت، گردشگری پایدار، بوم‌گردی و کاربرد فناوری‌های نوین نیز نشان داد که این رویداد می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های فراتر از معرفی جاذبه‌های گردشگری باشد.
با این حال، پرسش اصلی پس از برگزاری سمپوزیوم همچنان باقی است: کیش چگونه می‌تواند از ظرفیت کشورهای عضو اکو برای جذب گردشگر استفاده کند و سهم مشخصی از بازار گردشگری منطقه به دست آورد؟
پاسخ این پرسش را نباید در تعداد نشست‌ها و مهمانان جست‌وجو کرد. موفقیت سمپوزیوم زمانی معنا پیدا می‌کند که ارتباطات ایجادشده به فروش تور، قرارداد همکاری، پروازهای مستمر و در نهایت ورود گردشگران خارجی منجر شود.

بازار ۵۰۰ میلیونی؛ از ظرفیت جمعیتی تا مشتری واقعی

جمعیت بیش از ۵۰۰ میلیون نفری کشورهای عضو اکو، در نگاه نخست بازاری بزرگ برای گردشگری کیش به نظر می‌رسد؛ اما جمعیت به‌تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب بازار هدف نیست. آنچه اهمیت دارد، تعداد افرادی است که توان مالی، انگیزه و امکان سفر تفریحی به جزیره را دارند.
آمار رسمی ازبکستان برای سال ۲۰۲۵ نمونه قابل توجهی است. شهروندان این کشور در مجموع ۷ میلیون و ۵۵۹ هزار سفر خارجی انجام داده‌اند؛ اما تنها یک میلیون و ۵۶۳ هزار مورد، معادل ۲۰.۷ درصد، با هدف تفریح و استراحت بوده است. بنابراین، شناسایی گردشگران تفریحی و سلیقه سفر آن‌ها اهمیت بیشتری از توجه به آمار کلی سفرهای خارجی دارد.
بر همین اساس، پیشنهاد می‌شود کیش در مرحله نخست بر سه بازار تاجیکستان، ازبکستان و پاکستان تمرکز کند؛ البته نه با یک برنامه تبلیغاتی یکسان.
تاجیکستان به دلیل اشتراکات زبانی و فرهنگی و تجربه برقراری ارتباط هوایی با کیش، می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. ازبکستان نیز به‌ویژه بازار سمرقند، به دلیل ظرفیت سفرهای خارجی و ارتباطات فرهنگی، فرصت قابل بررسی دیگری است. پاکستان هم با توجه به جایگاه آن در بازار گردشگری ورودی ایران، می‌تواند در مرحله بعد مورد ارزیابی قرار گیرد. البته ظرفیت گردشگری هر یک از این بازارها باید با بررسی تقاضای واقعی سفر به کیش سنجیده شود.

پرواز مستقیم؛ نخستین شرط تبدیل ظرفیت به گردشگر

یکی از مهم‌ترین درس‌های تجربه همکاری کیش و تاجیکستان، نقش حمل‌ونقل هوایی در توسعه بازار گردشگری است. پرواز مستقیم کیش ـ دوشنبه از ششم آذر ۱۴۰۴ به‌صورت هفتگی برقرار شد، اما این مسیر برای یک دوره چهارماهه تا ششم فروردین ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده بود. بنابراین، نباید آن را یک خط پروازی دائمی و فعال فرض کرد.
این تجربه نشان می‌دهد که مذاکره برای برقراری پرواز به‌تنهایی کافی نیست؛ استمرار مسیر به تقاضای واقعی و توجیه اقتصادی بستگی دارد.
پیشنهاد عملی این است که سازمان منطقه آزاد کیش با همکاری شرکت‌های هواپیمایی، آژانس‌های گردشگری و هتل‌های جزیره، برای هر بازار هدف یک طرح پروازی مشخص تدوین کند. در این طرح باید تعداد مسافران قابل جذب، ظرفیت فروش تور، هزینه پرواز و میزان استقبال گردشگران پیش از آغاز فعالیت بررسی شود.
برای نمونه، می‌توان مسیر سمرقند ـ کیش را به‌عنوان یک طرح آزمایشی بررسی کرد و در صورت احراز تقاضا، برای راه‌اندازی پروازهای منظم آن اقدام کرد. در کنار آن، تا زمان فراهم شدن پرواز مستقیم، امکان خرید یکپارچه بلیت و اتصال مطمئن پروازهای ورودی به کیش از طریق تهران یا سایر مبادی پروازی باید برای گردشگران خارجی فراهم شود.

کیش باید بسته سفر بفروشد، نه فقط جاذبه معرفی کند

گردشگر خارجی برای انتخاب مقصد به اطلاعاتی فراتر از تصاویر زیبا و معرفی جاذبه‌ها نیاز دارد. او باید بداند هزینه سفر چقدر است، چند روز اقامت خواهد داشت و با چه خدماتی روبه‌رو می‌شود.
در این زمینه، بخش خصوصی کیش می‌تواند سه بسته مشخص طراحی و در بازارهای هدف عرضه کند:

سفر خانوادگی و تفریحی: شامل چهار یا پنج شب اقامت، تفریحات دریایی، گشت جزیره، خرید و خدمات حمل‌ونقل.

سفر زمستانی: با تأکید بر آب‌وهوای مطلوب کیش، تفریحات ساحلی، برنامه‌های فرهنگی و امکانات تفریحی برای خانواده‌ها.
 گردشگری سلامت: بسته‌های درمانی مشخص با همکاری مراکز درمانی دارای مجوز، شامل خدمات پزشکی، اقامت بیمار و همراه، مترجم و پیگیری درمان.

در حوزه سلامت، باید از تبلیغات کلی فاصله گرفت. این بازار زمانی شکل می‌گیرد که خدمات درمانی، تعرفه‌ها، پزشکان، امکانات اقامت و مراحل پذیرش بیمار از پیش مشخص باشند. گردشگری سلامت باید بر توان واقعی مراکز درمانی موجود تکیه کند، نه صرفاً طرح‌های در دست اجرا.
از غرفه نمایشگاهی تا شبکه فروش در کشورهای هدف
یکی از دستاوردهای مهم سمپوزیوم باید ایجاد ارتباط مستقیم و مستمر میان فعالان گردشگری کیش و آژانس‌های معتبر کشورهای عضو اکو باشد.
تشکیل دبیرخانه دائمی سمپوزیوم می‌تواند این مسئولیت را برعهده بگیرد؛ اما این دبیرخانه نباید به مرکز هماهنگی نشست‌های سالانه محدود شود.
وظیفه اصلی آن باید شناسایی و عقد قرارداد با تورگردانان فعال، معرفی بسته‌های سفر، پیگیری فروش و ارزیابی عملکرد شرکای تجاری باشد.
همچنین دعوت از تورگردانان و فعالان رسانه‌ای کشورهای هدف برای بازدید تخصصی از هتل‌ها، مراکز تفریحی، امکانات درمانی و جاذبه‌های جزیره می‌تواند به معرفی واقعی ظرفیت‌ها کمک کند. تولید محتوای تبلیغاتی به زبان بازارهای هدف، همکاری با رسانه‌ها و فعالان گردشگری منطقه و ایجاد امکان رزرو مستقیم نیز باید بخشی از این برنامه باشد.
۹۰ روز برای سنجش دستاورد سمپوزیومبرای جلوگیری از مقطعی شدن نتایج این رویداد، پیشنهاد می‌شود سازمان منطقه آزاد کیش یک برنامه عملیاتی ۹۰ روزه تدوین کند.
در ماه نخست، بازارهای هدف، آژانس‌های همکار، ظرفیت پروازی و بسته‌های سفر مشخص شوند. در ماه دوم، قراردادهای فروش و مذاکرات با شرکت‌های هواپیمایی به مرحله اجرا برسند و در ماه سوم، فروش نخستین بسته‌های سفر و ورود گروه‌های گردشگری در صورت فراهم شدن شرایط دنبال شود.
مهم‌تر از همه، نتایج این برنامه باید با شاخص‌های مشخص ارزیابی شود: تعداد قراردادهای اجرایی، تعداد بسته‌های فروخته‌شده، میزان فروش صندلی پرواز، تعداد گردشگران ورودی از هر کشور، متوسط مدت اقامت و میزان هزینه‌کردگردشگران.
سمپوزیوم اکو برای کیش زمانی موفق خواهد بود که به نقطه آغاز یک برنامه مستمر برای بازارسازی گردشگری تبدیل شود. جزیره ظرفیت‌های متنوعی برای حضور در بازار منطقه دارد، اما بهره‌برداری از این فرصت به اتصال هوایی مناسب، محصولات گردشگری رقابت‌پذیر، همکاری مؤثر بخش خصوصی و پیگیری مستمر سازمان نیازمند است.
کیش نباید منتظر بماند تا گردشگران کشورهای عضو اکو آن را کشف کنند؛ باید با شناخت بازار، ارائه پیشنهاد مشخص و فراهم کردن مسیر آسان سفر، برای انتخاب شدن در میان مقاصد گردشگری منطقه رقابت کند.

به نگارش:امیررضا غربانی،مدیرمسئول روزنامه اخبارکیش