سهم کیش و دیگر مناطق از الگوی تازه توسعه
مناطق آزاد در جستوجوی پیوند با زنجیره ارزش ملی
تأکید دبیر شورایعالی مناطق آزاد بر بازنگری در الگوی توسعه و تقویت پیوندهای اقتصادی میان مناطق، این پرسش کلیدی را پیش روی مدیران و فعالان اقتصادی قرار داده است که هرکدام از این مناطق در اقتصاد کلان کشور چه نقشی برعهده دارند و چگونه میتوانند از ساختار جزیرهای و منفصل فعلی عبور کنند؟
پایان عصر جزیرههای بیارتباط
به گزارش روزنامه اخبار کیش، مشاور رئیسجمهور و دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، در اظهارات اخیر خود با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکرد توسعه مناطق آزاد، بر شکلگیری پیوندهای اقتصادی میان این مناطق و ایفای نقش مکمل آنها در زنجیره ارزش ملی تأکید کرد. این موضعگیری، خط بطلانی است بر نگاه سنتی و دهههای گذشته که در آن، هر منطقه آزاد بهصورت یک جزیره جداگانه، بدون هماهنگی با سایر مناطق و گاه با هدفهای موازی و رقابتگونه عمل میکرد.
در ادبیات اقتصادی امروز، مناطق آزاد قرار نیست تنها معبر ورود کالا، مراکز تجاری صرف یا جزیرههای مصرفی باشند؛ بلکه فلسفه وجودی آنها ایجاد ارزش افزوده، جذب فناوریهای نوین، توسعه صادرات و پیوند با اقتصاد ملی است. اما نقطه ضعف بزرگ سالهای گذشته این بوده که مناطق آزاد ایران به جای تکمیل یکدیگر، در مواردی به رقیب هم تبدیل شدهاند. اکنون طرح موضوع «پیوندهای اقتصادی» و «زنجیره ارزش ملی» نشاندهنده نیاز به یک بازتعریف ساختاری است.
زنجیره ارزش در اقتصاد مناطق آزاد یعنی چه؟
برای درک بهتر سخنان دبیر شورایعالی مناطق آزاد، باید مفهوم زنجیره ارزش را از سطح شعار به سطح عمل بیاوریم. زنجیره ارزش مجموعهای از فعالیتهای پیوسته است که از تأمین مواد اولیه، دانش و سرمایه آغاز میشود و تا تولید، فرآوری، لجستیک، بازاریابی، توزیع و خدمات پس از فروش ادامه مییابد.
در مدل سنتی، منطقه آزادی مانند کیش، قشم یا اروند، هرکدام بهتنهایی تلاش میکردند تمامی این مراحل را پوشش دهند؛ از واردات کالا گرفته تا ایجاد مراکز اقامتی و تجاری. نتیجه این رویکرد، موازیکاری، هدررفت منابع و ایجاد ظرفیتهای مازاد بدون پشتوانه پایدار بود. در الگوی جدید، قرار است مناطق آزاد بهجای تکرار فعالیتهای یکدیگر، به حلقههای یک زنجیره بزرگتر تبدیل شوند؛ زنجیرهای که در آن هر منطقه متناسب با مزیتهای جغرافیایی، زیرساختی و انسانی خود، یک بخش تخصصی از کار را بر عهده میگیرد.
ظرفیت منطقه آزاد کیش و پیوند آن با سایر مناطق
اگر کیش را بهعنوان یکی از پیشرانهای گردشگری و خدمات نوین در نظر بگیریم، این منطقه چگونه میتواند به سایر مناطق آزاد کشور (نظیر قشم، چابهار، اروند، انزلی، ارس و ماکو) متوند شود و چه دستاوردهایی از این همافزایی حاصل میشود؟
پیوند کیش با قشم و اروند در پهنه خلیج فارس (زنجیره گردشگری و لجستیک دریایی):
کیش به همراه قشم و اروند، قلب تپنده اقتصاد ساحلی و جزیرهای جنوب کشور هستند. در حال حاضر، تفاهمنامهها و طرحهایی برای راهاندازی تورهای مشترک، هفتههای فرهنگی و گردشگری دورهای، و استفاده متقابل از امکانات اقامتی و تفریحی میان مناطق آزاد مطرح شده است.
آورده این پیوند چیست؟ اگر خطوط منظم پروازی و دریایی میان کیش، قشم و بندرهای مجاور برقرار شود، گردشگر داخلی و خارجی به جای سفر به یک نقطه منفرد، میتواند از یک پکیج منطقهای استفاده کند. مسافر میتواند بخشی از سفر خود را به تفریحات مدرن و اقامت در کیش اختصاص دهد و بخش دیگر را به طبیعتگردی، ژئوسایتها و بازارهای تجاری قشم یا جاذبههای اروند پیوند بزند. این مدل، ماندگاری گردشگر را افزایش داده و درآمد حاصل از گردشگری را در کل شبکه توزیع میکند.
پیوند کیش با چابهار (محور ترانزیت، تجارت و خدمات پشتیبان):
چابهار به عنوان دروازه اقیانوسی و ترانزیتی کشور، نقش کلیدی در ارتباط با بازارهای بینالمللی و کریدورهای شمال-جنوب دارد. کیش نیز با زیرساختهای پیشرفته گردشگری، نمایشگاهی و خدمات اقامتی شناخته میشود.
آورده این پیوند، تجار، فعالان اقتصادی و بازرگانانی که در چابهار درگیر فعالیتهای لجستیکی، ترانزیت کالا و واردات مواد اولیه هستند، نیازمند فضایی برای برگزاری رویدادها، نشستهای تجاری، قراردادهای بینالمللی و پذیرش مهمانان تجاری هستند. کیش میتواند به عنوان بازوی خدماتی، اقامتی و دیپلماسی اقتصادی چابهار عمل کند و زنجیره لجستیک تجاری را به خدمات پیشرفته بازرگانی و رویدادمحور متصل سازد.
پیوند کیش با مناطق شمالی کشور (انزلی و ماکو) در حوزه اقتصاد دیجیتال و تجارت بینالملل:
در این پیوند نیز آورده ارتباط میان قطبهای تجاری شمالی با یک کانون فناوری و خدمات نوین مالی در جنوب، میتواند بستر شکلگیری شرکتهای دانشبنیان صادراتی، استارتاپهای لجستیکی و پلتفرمهای تجارت الکترونیک فرامرزی را فراهم کند. فعالان اقتصادی مستقر در اوراسیا میتوانند از زیرساختهای مالی و دیجیتال کیش برای تسویه حسابها، خدمات حقوقی و بازاریابی استفاده کنند، در حالی که ترانزیت فیزیکی کالا از مسیر انزلی و ماکو انجام میشود.
شکلگیری زنجیره ارزش و پیوندهای اقتصادی میان مناطق آزاد، آوردههای مشخصی به همراه دارد که عبور از چالشهای فعلی را ممکن میسازد.
از جمله این دستاوردها می توان به کاهش هزینهها و جلوگیری از موازیکاری اشاره کرد. بهجای اینکه هر منطقه برای ایجاد زیرساختهای مشابه (مانند مراکز نمایشگاهی سنگین یا بنادر تجاری مشابه) هزینههای گزاف کند، منابع ملی به سمت تکمیل تخصصی زیرساختها هدایت میشود.
افزایش ماندگاری ارزش افزوده در اقتصاد مناطق از دیگر دستاوردهای این ارتباطات خواهد بود. وقتی فعالیتها به صورت زنجیرهای انجام شوند، فرآیندها عمیقتر شده و شغلهای پایدارتر و تخصصیتری برای نیروی انسانی بومی و مهاجر ایجاد میشود.
یکی دیگر از دستاوردهای این ارتباطات تقویت قدرت چانهزنی در برابر اقتصاد سرزمین اصلی است. مناطق آزاد به جای رقابت فرسایشی با یکدیگر برای گرفتن معافیتهای مالیاتی یا امتیازات گمرکی، با یک صدای واحد و به عنوان یک شبکه تولید و خدمات یکپارچه با دولت و مجلس مذاکره خواهند کرد.
نگاه به آینده؛ از شعار همافزایی تا برنامههای اجرایی
ابتدا اینکه موانع لجستیکی و حملونقلی (بهویژه هزینهبرها بودن خطوط هوایی و دریایی میان جزایر و مناطق) باید با حمایتهای حاکمیتی تعدیل شود. دوم، مدیریت مناطق آزاد باید از حالت جزیرهای و رقابتهای محلی خارج شده و یک دبیرخانه یا سازوکار اجرایی مشترک برای هماهنگی پروژههای میانمنطقهای ایجاد کند.
برای کیش، این تغییر رویکرد یک فرصت طلایی است تا از محدود شدن صرف به گردشگری سنتی عبور کرده و خود را به عنوان «مغز متفکر خدماتی، مالی و رویدادمحور» در شبکه مناطق آزاد کشور تثبیت کند. سوال اصلی روزنامهنگارانه و مطالبهگری که اکنون باید از مدیران پرسید این است که، برنامه عملیاتی و جدول زمانی مشخص برای اتصال زنجیرههای ارزش کیش با سایر مناطق آزاد کشور چیست و سهم فعالان اقتصادی و بخش خصوصی در این میان چگونه تعریف شده است؟
منبع: https://akhbarkish.com/%d8%b3%d9%87%d9%85-%da%a9%db%8c%d8%b4-%d9%88-%d8%af%db%8c%da%af%d8%b1-%d9%85%d9%86%d8%a7%d8%b7%d9%82-%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d9%84%da%af%d9%88%db%8c-%d8%aa%d8%a7%d8%b2%d9%87-%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%b9%d9%87/




ارسال نظر
0 دیدگاه ثبت شده است
امکان ارسال دیدگاه برای این خبر بسته شده است.