کالبدشکافی اقتصاد آب شرب در کیش:
از نرخ‌نامه ۲۵۰ هزار تومانی گالن‌ها تا چشم‌انتظاری برای بطری‌های شهریور؛
آب در فلات ایران همواره نماد آبادانی و زندگی بوده، اما در جزیره کیش معنا و قیمتی به غایت متفاوت دارد. در جغرافیایی محصور در آب‌های شور خلیج فارس، جایی که هیچ رود، چاه شیرین یا اتصالی به خطوط لوله سراسری سرزمین اصلی وجود ندارد، هر قطره آب با فرآیندی فنی، پیچیده و طاقت‌فرسا از دل دریا متولد می‌شود. این انزوای جغرافیایی نه تنها سختی و هزینه تمام‌شده نمک‌زدایی و تصفیه صنعتی را دوچندان کرده، بلکه «مدیریت مصرف بهینه» را از یک توصیه اخلاقی به یک ضرورت حیاتی و استراتژیک برای بقای جزیره بدل ساخته است.
در این میان، کیشوندان با الگویی متفاوت از دیگر نقاط کشور روبه‌رو هستند؛ شبکه آب لوله‌کشی که عمدتاً کیشوندان برای مصارف روزانه از آن استفاده می‌کنند اما به دلیل اینکه این آب قبل از مصرف در منبع‌های خانگی ذخیره و سپس مورد مصرف قرار می‌گیرد، برای مصرف خوراکی از آب معدنی یا گالنی استفاده می‌شود و این بخش توسط شرکت‌های خصوصی که با سرمایه‌گذاری روی تأسیسات آب‌شیرین‌کن، این آب شور را دوباره تصفیه کرده و با هزینه‌ای مجزا برای آشامیدن در اختیار خانوارها قرار می‌دهند انجام می‌شود. تولید سخت و ارزبر آب در دل جزیره، مصرف‌کننده کیشوندی را در برابر واقعیتی اجتناب‌ناپذیر نشانده است: آب در کیش گران تولید می‌شود، به سختی به دست می‌آید و خانوارها ناچارند علاوه بر هزینه‌های سنگین آب شهری، بخش دیگری از بودجه ماهانه خود را مستقیماً به خرید آب شرب روزانه اختصاص دهند؛ معادله‌ای که هرگونه نوسان در زنجیره تولید آن، مستقیماً نبض زندگی و اقتصاد جزیره را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در روزهای اخیر بنابر آنچه شهروندان گزارش دادند، قیمت آب معدنی و گالنی با افزایش بالایی روبه‌رو بوده است، نرخی که نه تنها شایعه نیست بلکه واقعیتی است که مدیر یکی از شرکت‌های تولید آب در گفت‌وگو با خبرنگار ما عنوان کرد که این نرخ رسمی و ابلاغ‌شده از سوی مدیریت بازرگانی کیش و تأیید شده است.
ابلاغ نرخ جدید گالن‌های ۱۹ لیتری آب آشامیدنی در کیش—۱۸۵ هزار تومان درب کارخانه و ۲۵۰ هزار تومان تحویل درب منزل با تأیید مدیریت بازرگانی—بار دیگر بحث «اقتصاد آب» را به صدر دغدغه‌های معیشتی کیشوندان بازگردانده است. این جهش قیمتی در حالی رخ می‌دهد که افکار عمومی همچنان چشم‌انتظار تحقق وعده بزرگ ورود آب‌های بسته‌بندی شرکت مهندسی آب و برق کیش به بازار تا پایان شهریورماه بود؛ پروژه‌ای ۱۰۰ میلیارد تومانی که قرار بود تعدیل‌کننده بازار باشد. اما با توجه به عدم تأمین قطعات به دلیل شرایط تحریمی همچنان باید منتظر ماند.
این گزارش به دور از پیش‌داوری، ریشه‌های واقعی این گرانی، منطق اقتصادی شرکت‌های خصوصی تولید و توزیع، و آخرین وضعیت پروژه بسته‌بندی را بررسی می‌کند.
ارقام رسمی روی میز؛ آب گالنی به نرخ تحویل ۲۵۰ هزار تومان
دیگر صحبت از شایعات فضای مجازی یا اضافه دریافت غیرقانونی برخی واحدها نیست؛ اعلام نرخ رسمی از سوی مدیریت بازرگانی سازمان منطقه آزاد کیش مبنی بر فروش گالن ۱۹ لیتری به قیمت ۱۸۵ هزار تومان درب کارخانه و ۲۵۰ هزار تومان درب منزل مشترکان، مهر تأییدی بود بر سنگین‌تر شدن هزینه حیاتی‌ترین کالای مصرفی خانوارها.
فاصله ۶۵ هزار تومانی میان درب کارخانه تا درب واحد مسکونی، در نگاه اول توجه مسافران و کیشوندان را جلب می‌کند، اما واکاوی میدانی نشان می‌دهد این فاصله حاصل پیچیدگی‌های لجستیکی در یک جغرافیای ایزوله است.
صدای بخش خصوصی؛ پشت پرده افزایش قیمت در کارخانه‌ها و شرکت‌های توزیع
جهش ارزی و وابستگی به قطعات وارداتی؛ قلب تپنده تولید آب شیرین، فیلترها و ممبران‌های صنعتی (اسمز معکوس – RO)، پمپ‌های فشارقوی و مواد شیمیایی استاندارد (مانند آنتی‌اسکالانت‌ها) است. تقریباً تمامی این اقلام وارداتی بوده و با نوسانات نرخ ارز و تورم گمرکی، رشدی چندبرابری را تجربه کرده‌اند.
استهلاک شدید در اقلیم کیش؛ شرجی بالا و شوری آب خلیج فارس، دوره استهلاک ماشین‌آلات را در مقایسه با سرزمین اصلی به نصف کاهش می‌دهد. هزینه‌های نگهداری (O&M) تأسیسات نمک‌زدایی در جزیره با هیچ کجای کشور قابل مقایسه نیست.
هزینه تمام‌شده ناوگان توزیع (درب منزل)؛ تفاوت ۶۵ هزار تومانی هزینه کارخانه تا منزل، صرفاً سود دلال نیست؛ هزینه استهلاک خودروهای باری، فرسودگی لاستیک و قطعات یدکی خودرو در هوای شرجی، دستمزد کارگران حمل بار (به‌ویژه برای طبقات بالای مجتم
در سوی دیگر این معادله، خبر امیدوارکننده‌ای بود که اواخر مردادماه در نشست رسانه‌ای مدیرعامل شرکت مهندسی آب و برق کیش مطرح شد؛ احداث نخستین مجموعه استاندارد تولید آب بسته‌بندی با برند اختصاصی با سرمایه‌گذاری حدود ۱۰۰ میلیارد تومان، با این هدف اعلامی که محصول تا پایان شهریور در حجم‌های متنوع وارد بازار شود تا نقش تعادل‌بخشی در قیمت آب ایفا کند.
اکنون که از موعد اعلامی عبور کرده‌ایم و نشان محسوسی از توزیع فراگیر این بطری‌ها در سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های جزیره دیده نمی‌شود، این پرسش‌های کارشناسی مطرح است.
پروژه در چه فاز عملیاتی یا رگولاتوری متوقف مانده است؟ آیا مسائل مربوط به اخذ پروانه‌های استاندارد نهایی، تأمین متریال پت (PET) و بطری‌سازی، یا نهایی‌سازی زنجیره مویرگی پخش باعث تأخیر شده است؟
مدل توزیع چگونه تعریف شده؟ آیا آب بسته‌بندی این مجموعه قرار است صرفاً در قالب بطری‌های کوچک (۲۵۰ تا ۱۵۰۰ سی‌سی) برای مصارف اداری و گردشگری عرضه شود، یا راهکاری برای بخش گالنی (نیاز مستقیم خانوار کیشوندی) نیز پیش‌بینی شده است؟
پیگیری‌های خبرنگار ما در بررسی علت این تأخیر حاکی از آن است که یکی از مهم‌ترین عوامل تأخیر در عمل به این وعده به گفته روابط عمومی آب و برق کیش به نقل از مدیر آبفای این شرکت، عدم تأمین قطعات به دلیل شرایط تحریمی است.
به گفته مسئولان آبفای شرکت آب و برق کیش برخی از قطعات خریداری‌شده برای تکمیل زنجیره تولید آب هنوز به دست شرکت نرسیده و طی یک ماه آینده تاریخ دقیق تولید آب اعلام خواهد شد.
چگونه می‌توان اقتصاد آب را در کیش نجات داد؟
راهکارهای عبور از این بن‌بست از مجرای تصمیمات سازمان منطقه آزاد می‌گذرد.
تسهیلات و معافیت برای نهاده‌های نمک‌زدایی؛ مدیریت بازرگانی و گمرک کیش می‌توانند با کاهش یا حذف تشریفات و هزینه‌های ترخیص ممبران‌ها، فیلترها و بطری‌ها، هزینه تمام‌شده را در درب کارخانه کاهش دهند.
شفاف‌سازی زمان بهره‌برداری خط تولید شرکت آب و برق؛ ارائه یک جدول زمان‌بندی شفاف از سوی شرکت آب و برق برای ورود محصولاتش به بازار، اطمینان‌بخش افکار عمومی خواهد بود و مانع شکل‌گیری بازارهای کاذب می‌شود.
طراحی یارانه هدفمند لجستیک و حمل؛ اگر سازمان به دنبال مهار قیمت درب منزل است، به جای فشار بر راننده و شرکت پخش، می‌تواند بسته‌های حمایتی در قالب لاستیک و لوازم مصرفی یا کاهش عوارض شهری برای ناوگان توزیع آب در نظر بگیرد.
کیشوندان حق دارند در خصوص گرانی آب آشامیدنی مطالبه‌گر باشند و پاسخ شفاف بخواهند، اما این مطالبه زمانی راهگشاست که به ساختار هزینه‌ای تولیدکنندگان بخش خصوصی و چالش‌های فنی پروژه‌های سرمایه‌گذاری نیز توجه شود. گالن ۲۵۰ هزار تومانی، نشانه یک عدم تعادل ساختاری در اقتصاد زیرساخت جزیره است؛ گره‌ای که نه با شعار، بلکه با همگرایی سازمان، تولیدکنندگان خصوصی و بهره‌برداری هوشمندانه از پروژه‌های شرکت آب و برق باز خواهد شد.
منبع: https://akhbarkish.com/%da%a9%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%af%d8%b4%da%a9%d8%a7%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%82%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%af-%d8%a2%d8%a8-%d8%b4%d8%b1%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%da%a9%db%8c%d8%b4/
ارسال نظر
0 دیدگاه ثبت شده است
امکان ارسال دیدگاه برای این خبر بسته شده است.